تحلیل وضعیت قراردادهای سفیدامضا در حقوق بانکی ایران: با نگاهی به آرای قضایی

نویسندگان

1 گروه حقوق خصوصی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری تهران، تهران، ایران

3 گروه حقوق خصوصی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22059/jolt.2025.378119.1007304
چکیده

از معضلات حقوق ایران شیوع قراردادهای سفیدامضاست؛ بدین نحو که‌ گاه بانک‌ها قراردادها را به ‌صورت سفیدامضا به مشتری تحویل می‌دهند و به دلیل سکوت قوانین وضعیت حقوقی آن محل اختلاف است. بعضی از قضات این قراردادها را باطل و بعضی صحیح می‌دانند و دستة سوم قائل به تکمیل قرارداد بر اساس قوانین پولی و بانکی و مصوبات شورای پول و بطلان نسبی نسبت به مبالغ فراقانونی هستند. با عنایت به اینکه در حقوق ما به این دسته از قراردادها پرداخته نشده، این نوشتار سعی در رفع خلأ موجود دارد و کوشیده تا بدین سؤال پاسخ دهد که کدام دیدگاه کارآمد است؟ فرضیه و مهم‌ترین دستاورد این پژوهش آن است که از میان سه رویکرد متشتت قضایی در خصوص قراردادهای متنازع‌فیه نظریة بطلان کامل قرارداد می‌تواند از حیث اثر پیشگیرانه مناسب و از حیث اصول تحلیل اقتصادی حقوق کارآمد باشد. این رویکرد بانک‌ها را از تنظیم قراردادهای سفیدامضا منع و از بروز اختلافات و دعاوی در این زمینه پیشگیری می‌کند. مقالة حاضر با روش کیفی با ابزار کتابخانه‌ای و با رویکرد تحلیل حقوقی‌ـ اقتصادی تهیه شده است.