فهم خوانش فقهای معاصر از فقه سیاست: مطالعة مرتضی انصاری، میرزای نائینی و حضرت امام خمینی(ره)
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و الهیات دانشگاه شهید باهنر کرمان
2 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگده حقوق و الهیات دانشگاه شهید باهنر کرمان ـ
doi
چکیده
فقه و سیاست یا فقه سیاست، عمری به درازای ادیان الهی و، بهطور مشخص، اسلام دارد (تاریخچه)، اما رابطة فقه و سیاست، بهویژه در دیدگاه عالمان دینی معاصر، بر جامعه علمی مبهم است (مسئله)، البته، دربارة این موضوع مباحث فراوان ولی ناکافی، ارائه شده است (پیشینه)؛ درنتیجه اکنون با این پرسش روبهروایم: که فقهای معاصر(شیخ انصاری،آیتالله نائینی و امام خمینی) از موضوع فقه سیاست چه خوانشهایی داشتهاند؟ (سؤال) به نظر میرسد از سویی ایشان خوانشی برگرفته از دین مطرح کردهاند، و ازسوی دیگر، به تناسب وضعیت و به میزان درک خویش،نسبتهای گوناگون از فقه و سیاست را عرضه کرده اند (فرضیه). این پژوهش دربارة فهم خوانشهای فقهای معاصر از موضوع فقه سیاست است (هدف)؛ مقاله برای دستیابی به این هدف از روش تفسیری سود برده است (روش). بررسیها پژوهش نشان میدهد شیخ انصاری با قائل شدن ولایت مطلقه برای امامان معصوم تأسیس اصل ولایت مطلقه را برای فقیهان جامعالشرایط مطرح میکند؛ سپس، نائینی با قائلشدن ولایت تکوینی و تشریعی برای فقیه، به ولایت تشریعی او حکم میدهد. حضرت امام برای امام معصوم و ولی فقیه، قائل به ولایت مطلقه است؛ ولایتی که مسئولیت فقیه در امور عامه و همگانی را به تصویر میکشد و ازدیگرسو، منصب قضا و سیاست را یکسان میانگارد و به عادلبودن فقیه جامعالشرایط حکم میدهد (یافته).
