تحلیل گفتمانی جهانی‌شدن و ظهور اسلام سیاسی سلفی‌ـ جهادی در خاورمیانه عربی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه یاسوج

2 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه یاسوج

3 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه یاسوج

doi
چکیده

در چند قرن اخیر، دربارة تأثیر غرب بر شرق، پژوهش‌هایی صورت گرفته (تاریخچه)، اما چنین تتبعاتی اغلب عالمانه نبوده است(مسئله)؛ درنتیجه، ریشه‌یابی میزان و شیوة اثرپذیری‌های گوناگون  شرق از غرب پاسخ‌های علمی نیافته است (پیشینه). این پژوهش در صدد پاسخ به این پرسش کلیدی است که جهانی‌شدن چگونه باعث ظهور گفتمان اسلام سیاسی سلفی‌ـ جهادی در منطقة خاورمیانه شده است(سؤال)؟ جهانی‌شدن با تشدید بحران معنا، به تقویت گفتمان اسلام سیاسی سلفی‌ـ جهادی در منطقه خاورمیانه منجر شده است (فرضیه). مقالة پیش‌رو درپی کشف چگونگی ظهور گفتمان اسلام سیاسی سلفی‌ـ جهادی داعش، و جبهه النصره است (هدف). این پژوهش که بر پایه روش تحلیل گفتمان سامان‌یافته (روش)، نشان می‌دهد که جهانی‌شدن در منطقة خاورمیانه با به‌چالش‌کشیدن هویت‌های حاکم، ضرورت جست‌وجوی معنای غلط را تشدید کرده است. سلفی‌گری، نیز از پاسخ‌هایی است که به این نیاز داده شده است. آنها با انحصاری کردن چنین معنایی، با تکیه بر مفاهیمی چون شریعت، رهبری، جهاد، بازگشت به سلف و تقابل با سکولاریسم در صدد ایجاد هویت‌های به‌ظاهر مقاومی‌اند که بیش از آنکه به ایجاد انسجام و حمایت از افراد در برابر دنیای خصمانة بیرونی باشد، اسلام مقاومت‌گرا را می‌شکند (یافته).