تحلیل توانمندی-جذابیت کاربردهای فناوری اینترنت‌اشیا در صنعت مواد غذایی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، گروه مدیریت تولید و عملیات، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه مدیریت تولید و عملیات، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دکتری مدیریت صنعتی، گروه مدیریت تولید و عملیات، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 استاد، گروه مدیریت تولید و عملیات، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22054/jims.2025.85956.2971
چکیده

صنعت مواد غذایی در انقلاب صنعتی چهارم به‌ویژه با فناوری اینترنت اشیا متحول شده است. این فناوری با اتصال اجزای مختلف کارخانه به صورت باسیم و بی‌سیم، کارایی را افزایش داده و زمینه‌ساز توسعه کارخانه‌های هوشمند و اهداف پایداری شده است. هدف این پژوهش تحلیل توانمندی و جذابیت کاربردهای اینترنت اشیا در صنعت مواد غذایی بر اساس شاخص‌های پایداری و قابلیت شرکت های فعال در صنعت مواد غذایی استان تهران در پیاده‌سازی این فناوری است. ابتدا با مرور نظام‌مند ادبیات، کاربردهای اینترنت اشیا در صنعت مواد غذایی و شاخص‌های جذابیت از منظر پایداری و توانمندی شناسایی شدند. خبرگان پژوهش متخصصان صنعت مواد غذایی استان تهران با سابقه مشارکت در پروژه های پیاده سازی فناوری اینترنت اشیا هستند. با طراحی و توزیع پرسشنامه‌ها به روش بهترین-بدترین، وزن شاخص‌ها تعیین شد. سپس ماتریس‌های تصمیم برای ارزیابی کاربردها بر اساس شاخص‌های جذابیت (پایداری) و توانمندی به‌صورت جداگانه تشکیل گردید و امتیاز هر کاربرد تعیین شد. با روش تاپسیس، امتیاز نهایی کاربردها استخراج و بر اساس ماتریس توانمندی-جذابیت، اولویت‌بندی انجام گرفت. نتایج نشان داد مهم‌ترین کاربردهای اینترنت اشیا با جذابیت و توانمندی بالا در شرکت‌های فعال در صنعت مواد غذایی استان تهران، شامل «جمع‌آوری داده در زمان واقعی»، «مدیریت موجودی مواد و بازپرسازی قفسه»، «مدیریت مصرف انرژی» و «سیستم هوشمند شناسایی حریق» است. یافته‌ها راهنمایی ارزشمند برای شناسایی و به‌کارگیری کاربردهای اینترنت اشیا در صنعت مواد غذایی در کشور با توجه به ظرفیت و زیرساخت شرکت‌های فعال ارائه می‌دهد.