ارزیابی و سنجش میزان تحقق استقرار صنعت 4.0 در راستای افزایش طول عمر محصول مبتنی بر روش OPLO-POCOD

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته مدیریت صنعتی (تولید و عملیات)، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

3 دانشیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مهندسی صنایع و مدیریت، دانشگاه صنعتی شاهرود، سمنان، ایران.

doi
10.22054/jims.2025.84733.2960
چکیده

تحوّل دیجیتال و صنعت ۴.۰ به‌عنوان محرکی کلیدی برای افزایش رقابت‌پذیری و بهبود کیفیتمحصولات در صنایع مختلف، به‌ویژه در حوزه قطعه‌سازی خودرو، اهمیت یافته است. این پژوهش باتمرکز بر استان گیلان، میزان استقرار فناوری‌های صنعت ۴.۰ را در راستای افزایش طول عمرمحصولات مورد بررسی قرار داده‌است. ابتدا با تحلیل محتوای کیفی ۳۵ مقاله بین سال‌های ۲۰۱۶ تا۲۰۲۴، ۱۶ معیار فرعی در چهار گروه اصلی شناسایی شد. سپس، با به‌کارگیری روش نوین OPLO-POCOD (ارزیابی فرصت‌های از دست رفته بر پایه فاصله در فضای مختصات قطبی) و نظرسنجیاز ۱۴ خبره در ۱۰ شرکت قطعه‌سازی، عملکرد این شرکت‌ها تحلیل گردید. نتایج نشان داد معیارهاییمانند سیستم مکانیزه انبارداری، اتوماسیون مدیریت موجودی و ردیابی مبتنی بر بلاکچین به ترتیب باکمترین مقدار فرصت از دست رفته (0231/0، 0242/0 و 0253/0) بیشترین تأثیر را در افزایش عمرمحصولات داشته‌اند. از سوی دیگر، یکپارچگی فیزیکی-اطلاعاتی زنجیره تأمین با استفاده از رایانشابری هنوز در مرحله آغازین اجرا قرار دارد. این پژوهش برای نخستین‌بار با ترکیب تحلیل‌های کیفیو روش نوین OPLO-POCOD، امکان رتبه‌بندی دقیق شرکت‌ها و شناسایی شکاف‌های اجرایی رافراهم کرده است. یافته‌ها اهمیت تمرکز بر فناوری‌های هوشمند را در دستیابی به تولید پایدارتر ورقابت‌پذیرتر برجسته می‌سازد و به مدیران و سیاست‌گذاران در جهت اولویت‌بندی راهبردهای صنعت۴.۰ یاری می‌رساند. درمجموع، اگرچه صنایع قطعه‌سازی خودرو در گیلان در حوزه‌هایی مانندانبارداری مکانیزه پیشرفت داشته‌اند، اما برای تکمیل فرآیند تحوّل دیجیتال و بهره‌برداری کامل از مزایایصنعت ۴.۰، نیازمند تسریع در پیاده‌سازی فناوری‌های نوینی مانند رایانش ابری هستند.