فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منطقه‌ی لعل‌وار استان مرکزی به‌عنوان بخشی از حوضه‌ی آب‌ریز رودخانه‌ی قمرود بزرگ، به بخشی اطلاق می‌گردد که از نظر ساختار توپوگرافی محیط جغرافیایی با بستر اصلی قمرود متفاوت بوده و شامل دشت میان‌کوهی و ناهمواری‌های بلند پیرامون آن می‌شود. این منطقه به‌علت شرایط مساعد محیطی همواره مورد استقبال بشر قرار داشته و از ادوار مختلف در آن شواهد استقراری قابل رؤیت است. با توجه به بررسی‌های باستان‌شناختی صورت‌پذیرفته در منطقه‌ی لعل‌وار استان مرکزی که طی دو دوره در سال‌های 1387 و 1393 انجام شد، تعداد 185 محوطه‌ی باستانی از هزاره‌ی پنجم قبل‌از میلاد تا دوره‌ی قاجار شناسایی شد. از مهم‌ترین دوره‌های استقراری این منطقه می‌توان به دوره‌ی اشکانیان اشاره نمود که وجود محوطه‌های شاخص و بزرگی چون: خورهه، شهریاری و جم، تأییدی بر آن است. با وجود اهمیت این دوره، مطالعات جامع و مستقلی درخصوص آن صورت نگرفته است و پرسش‌هایی چون: چگونگی ساختار الگوی استقراری دوره‌ی اشکانی و عوامل تأثیرگذار بر مکان‌گزینی محوطه‌های اشکانی، هم‌چنان در پرده‌ای از ابهام باقی‌مانده بود. در این راستا، نگارندگان با انجام بررسی‌های دقیق و روشمند باستان‌شناسی در منطقه و هم‌چنین تهیه‌ی نقشه‌های GIS به مطالعه و پژوهش در این زمینه اقدام نموده و درنهایت به تحلیل و بازسازی سیمای منطقه‌ی لعل‌وار در دوره‌ی اشکانی و الگوهای محیطی استقرارهای این دوره پرداختند. نتایج بیانگر این مهم است که در دوره‌ی اشکانی از یک‌سو، منطقه شاهد نوعی افزایش شواهد استقراری و جمعیتی است؛ و از سوی دیگر، در این دوره محوطه‌های شاخص و مرکزی بزرگی هم‌چون بنای خورهه و جم شکل‌می‌گیرند. در این دوره برعکس دوران پیشین، بیشتر استقرارها در حاشیه‌ی رودخانه و در زمین‌های هموار با خاک حاصلخیز شکل‌گرفته‌اند که خود حاکی از توجه بیشتر به‌شرایط لازم برای شیوه‌ی معیشت برمبنای کشاورزی است.