تاثیر تخصیص غیر بهینه(نادرست) عوامل تولید بر رشد و بهره‌وری کارگاه های صنعتی ده نفر کارکن و بیشتر

نویسندگان

1 دانشیار اقتصاد انرژی بخش اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 استاد گروه اقتصاد دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

3 کارشناسی ارشد توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی، بخش اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

doi
10.22054/jims.2025.84126.2953
چکیده

این پژوهش با استفاده از داده‌های کارگاه‌های صنعتی با ۱۰ نفر کارکن و بیشتر طی سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۹، به بررسی بهره‌وری کل عوامل تولید (TFP) و نقش تخصیص نادرست منابع در عملکرد صنایع ایران پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که حذف اختلالات بازار، به‌ویژه در صنایع شیمیایی، محصولات معدنی غیرفلزی و تولید کک و فرآورده‌های نفتی، موجب ارتقاء بهره‌وری می‌شود، درحالی‌که صنایعی مانند پوشاک، چرم و تعمیر ماشین‌آلات بهره‌وری بسیار پایینی دارند. به‌طور میانگین، سطح بهره‌وری فیزیکی بدون مداخلات ساختاری حدود ۵ میلیون میلیون ریال برآورد شده، اما تفاوت‌های بین‌صنعتی قابل‌توجه است. سال ۱۳۹۲ بالاترین سطح کارایی تولید را ثبت کرده، ولی به‌طورکلی، عملکرد صنایع طی دوره نسبتاً پایین و ناپایدار بوده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد بازتخصیص منابع در تمام سال‌ها اثربخشی منفی بر بهره‌وری داشته و سال ۱۳۹۳ با بیشترین افت TFP (معادل ۶.۹۱- درصد)، نمادی از نارسایی‌های عمیق ساختاری در اقتصاد صنعتی کشور بوده است. همچنین، اصلاح تحریف‌های مرتبط با سرمایه‌گذاری تأثیر بیشتری بر رشد بهره‌وری نسبت به اصلاح بازار محصول داشته و همبستگی بالای بین این دو حوزه (r=0.75) نشان از پیوند متقابل آن‌ها دارد. درنهایت، یافته‌ها بر اهمیت اصلاحات ساختاری در نظام سرمایه‌گذاری و تنظیم بازار تأکید دارد و تخصیص نادرست منابع، به‌ویژه در حوزه سرمایه، به‌عنوان عاملی کلیدی در تضعیف بهره‌وری صنایع شناسایی شده است.