سرمایه‌گذاری مسئولانة صندوق‌های بازنشستگی؛ ملاحظات اخلاقی و چالش‌ها

نویسندگان

1 گروه حقوق خصوصی، دانشکدة حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه حقوق خصوصی، دانشکدة حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه حقوق خصوصی، دانشکدة حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22059/jolt.2023.360085.1007206
چکیده

صندوق‏های بازنشستگی به‏ عنوان مهم‌ترین فعالان نظام‏های تأمین اجتماعی در سرمایه‌گذاری‏های خود از اصولی پیروی می‏کنند. یکی از این اصول اصل سرمایه‌گذاری مسئولانه است. سرمایه‏گذاری مسئولانه به معنای تجمیع عوامل محیط زیستی، اجتماعی، و حکمرانی در فرایند تصمیم‏گیری برای سرمایه‌گذاری (بلندمدت) و ادارة فعالیت‏های مربوط به آن است. تأکید بر سرمایه‌گذاری مسئولانه از سوی سازمان‏های بین‌المللی و گرایش بسیاری از صندوق‌های بازنشستگی ایالات متحدة امریکا، انگلستان، و کشورهای عضو اتحادیة اروپا به آن دلالت بر اهمیت موضوع دارد. با این حال، در نظام حقوقی ایران در مورد این نوع سرمایه‏گذاری قانون‌گذار سکوت کرده است و رویکرد صندوق‏های بازنشستگی ایران نیز در مورد پذیرش یا عدم پذیرش سرمایه‌گذاری مسئولانه مشخص نیست. به همین جهت، مقالة حاضر با استفاده از روش توصیفی‌ـ ‌تحلیلی و بر مبنای مطالعات کتابخانه‏ای به بررسی سرمایه‌گذاری مسئولانة صندوق‏های بازنشستگی پرداخته است. یافته‏های این مقاله دلالت بر آن دارد که صندوق‏های بازنشستگی در کشورها رویکرد‏های مختلفی به سرمایه‏گذاری مسئولانه دارند؛ ‏طوری که برخی از آن‌ها به‌شدت از قواعد سرمایه‌گذاری مسئولانه تبعیت می‏کنند، برخی دیگر تا حدی سعی در رعایت این اصل دارند، و برخی به رعایت این اصل هیچ توجهی ندارند. رویکرد این دو گروه اخیر از صندوق‏ها عمدتاً به فقدان دانش لازم برای سرمایه‌گذاری مسئولانه، دشواری انتخاب پرتفوی، و هزینه‏بر بودن این نوع سرمایه‏گذاری بازمی‏گردد.