رویکرد عقلانیت نقاد برای تعامل نقادانۀ علم و دین
نویسندگان
1 دانشیار فلسفۀ علم و فناوری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
doi
10.30465/srs.2025.51828.2213چکیده
این مقاله با نقد الگوهای تقابلی و استقلالی در رابطه علم و دین، الگوی بدیلی مبتنی بر رویکرد عقلانیت نقادِ غیرموجهگرا پیشنهاد میدهد. در این رویکرد از یک سو دین چارچوبی معنابخش برای فعالیت علمی فراهم میکند تا از این رهگذر مانع از نیهیلیسم روششناختی در علم شود؛ و از سوی دیگر، علم نیز به الهیات در بازنگری نقادانۀ مفاهیم بنیادین خود کمک میرساند تا مانع از جزمیشدن باورهای دینی شود. این الگو نه تنها مانع ستیزهای غیرضروری میشود، بلکه بستری برای همکاری پویا و خلاق در مواجهه با مسائل بنیادین وجودی و اخلاقی ایجاد میکند. نتیجه آن است که علم و دین میتوانند بدون فروکاست یا تقابل، در غنابخشی متقابل یکدیگر سهیم شوند.