تقدیس «هوش مصنوعی» از منظر الهیّات معاصر
نویسندگان
1 استادیار گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
doi
10.30465/srs.2025.51592.2206چکیده
هوش مصنوعی (AI) در قرن بیستویکم از ابزاری فنی به پدیدهای با جایگاه فرهنگی و نمادین تبدیل شده که در جوامع مدرن بهعنوان نیرویی متعالی بازنمایی میشود. این پژوهش به بررسی فرآیند ارجگذاری نمادین به هوش مصنوعی و تأثیرات آن بر باورها، هویتها و ارزشهای انسانی در چارچوب الهیات معاصر میپردازد. مسئله اصلی، چگونگی تبدیل هوش مصنوعی به اسطورهای مدرن و تأثیر آن بر معنویت و هویت در جوامع متنوع است. روش تحقیق، رویکردی کیفی و میانرشتهای است که با تحلیل گفتمانهای فرهنگی و دینی، زمینهها، نمودها و پیامدهای این پدیده را کاوش میکند. یافتهها نشان میدهند که ویژگیهای فنی مانند خودیادگیری و پیشبینیپذیری، همراه با نیازهای روانشناختی برای معنا و نظم، هوش مصنوعی را به نمادی مقدس تبدیل کردهاند. این فرآیند در برخی جوامع به توانمندسازی منجر شده، اما در دیگر جوامع، هویت فردی و جمعی، باورهای دینی و روابط عاطفی را به بازاندیشی واداشته است. نتیجه کلی اینکه، ارجگذاری به هوش مصنوعی، با بازتعریف نقش انسان در برابر فناوری، پرسشهای عمیقی درباره معنا، هویت و جایگاه انسان در عصر مدرن ایجاد کرده و ضرورت مدیریت مسئولانه این فناوری را در فرهنگ و دین برجسته میکند.
