فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پلتفرم‌های دیجیتال با ویژگیهایی نظیر چندجانبه‌بودن، بکارگیری داده‌های کاربران و استفاده از ابزارهای هوشمند، نقش محوری در اقتصاد و جامعه ایران یافته‌اند، اما چالش‌های ناشی از خلاءهای قانونی، ابهام مقررات و ویژگی‌های خاص فضای مجازی، نظام حقوقی را دچار مشکل کرده است. در این پژوهش با هدف بررسی ابعاد حقوقی و تحلیل چالش‌های فعالیت پلتفرم‌های دیجیتال در ایران، با روش توصیفی-تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه‌ای، خلاءهای حقوقی مرتبط با پلتفرم‌ها با توجه به تقابل قوانین سنتی و اقتصاد پلتفرمی در ایران بررسی و تأثیر ویژگی‌های اقتصاد پلتفرمی بر نظام حقوقی تحلیل گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد نظام حقوقی ایران در حوزه‌هایی مانند اعطای مجوزها با نابسامانی و رویه‌های سلیقه‌ای مواجه است. معیارهای سنتی حقوق رقابت با ویژگی‌های مقیاس‌پذیری و اثرات شبکه‌ای پلتفرم‌ها ناسازگارند. همچنین مقررات حفاظت داده‌ها در مقایسه با استانداردهای بین‌المللی ناکافی و تعیین مسئولیت کیفری پلتفرم‌ها در قبال محتوای غیرقانونی نیازمند تقنین اختصاصی است. نتیجتاً، ضرورت بازنگری در قوانین سنتی، تدوین مقررات مبتنی بر ویژگی‌های پلتفرم‌ها و تقویت تنظیم‌گری کارآمد، بومی‌سازی استانداردهای بین‌المللی مانند مقررات حفاظت داده GDPRو اصلاح سیاست فیلترینگ، به‌عنوان اولویت‌های نظام حقوقی ایران معرفی و توسعه و تقویت سازوکارهای خودتنظیمی پلتفرم‌ها همراه با نظارت دولت، بعنوان راهکاری مؤثر برای کاهش خلاءهای حقوقی، پیشنهاد می‌گردد.