شناسایی و مدل‌سازی مؤلفه‌های اقتصاد چرخشی با رویکرد تعالی سازمانی EFQM2020 در صنعت لبنیات

نویسندگان

1 استاد گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استاد گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 استاد گروه مدیریت فناوری و کارآفرینی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

4 دانشجوی دکتری مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/jims.2025.84037.2952
چکیده

محدودیت منابع طبیعی کره زمین، صنایع مختلف ازجمله صنعت لبنیات را با چالش‌های فزاینده‌ای در زمینه بهره‌برداری پایدار و کارآمد از منابع مواجه ساخته است. مصرف بالای آب، انرژی، مواد خام و همچنین تولید قابل‌توجه پسماند و ضایعات، به‌ویژه ضایعات آلی در این صنعت، آن را در معرض فشارهای محیط‌زیستی قرار داده است. به‌منظور بهبود عملکرد سازمان‌ها، رویکردهای نوینی برای استفاده بهینه از منابع معرفی شده‌اند که یکی از مهم‌ترین آن‌ها مفهوم اقتصاد چرخشی است. در سال‌های اخیر، پژوهشگران تلاش کرده‌اند این مفهوم را با دیگر مفاهیم مدیریتی تلفیق کنند تا چارچوبی اثربخش برای بهبود عملکرد سازمان‌ها ایجاد کنند. در همین راستا، پژوهش حاضر تلاش دارد تا مفاهیم اقتصاد چرخشی را از منظر مدل تعالی EFQM 2020 در صنعت لبنیات شناسایی و مدل‌سازی کند. به همین منظور ابتدا شاخص‌های کلیدی اقتصاد چرخشی با استفاده از مرور نظام‌مند ادبیات و مصاحبه با خبرگان شناسایی‌شده و سپس این شاخص‌ها با کمک پنل خبرگان در چارچوب EFQM طبقه‌بندی شده‌اند. درنهایت، برای ارزیابی صحت مدل طراحی‌شده، از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان‌دهنده برازش مناسب مدل و معنادار بودن روابط میان مؤلفه‌ها هستند. یافته‌های این تحقیق می‌توانند به‌عنوان الگویی برای استقرار رویکرد تعالی در صنعت لبنیات بر پایه اقتصاد چرخشی مورداستفاده قرار گیرند و در تدوین سیاست‌های ملی و صنعتی نقش مؤثری ایفا کنند.