ارزیابی چالش‌های تغییر کاربری اراضی شهرستان شیراز بر روی روستاها با استفاده از الگوریتم Random Forest و SVM

doi
10.71633/jshsp.2026.1198712
چکیده

تغییر کاربری اراضی در شهرستان شیراز میان سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳، به‌عنوان یکی از چالش‌برانگیزترین مسائل زیست‌محیطی و اجتماعی، تأثیرات عمیقی بر روستاهای این منطقه بر جای گذاشته است. این تحقیق با هدف ارزیابی این تغییرات و پیامدهای آن بر معیشت روستاییان انجام شده است. برای این منظور، از تصاویر ماهواره‌ای لندست ۸ و مجموعه داده‌های مادیس استفاده شد و طبقه‌بندی کاربری اراضی با الگوریتم‌های دقیق Random Forest و SVM صورت گرفت. در مرحله پیش‌پردازش، تصحیح سطحی برای حذف اثرات جوی اعمال و شاخص‌هایی مانند پوشش گیاهی نرمال‌شده (NDVI) و مناطق ساخته‌شده محاسبه شد تا دقت تحلیل افزایش یابد. قلمرو جغرافیایی پژوهش، شهر شیراز و روستاهای پیرامون آن بوده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مناطق ساخته‌شده در این بازه زمانی، با رشدی شتابان، از ۴۴۸ کیلومتر مربع به ۱۳۵۸ کیلومتر مربع رسیده‌اند. در مقابل، زمین‌های کشاورزی از ۴۶۶ به ۴۱۵ کیلومتر مربع کاهش یافته و منابع طبیعی نیز روندی مشابه داشته‌اند. این دگرگونی‌ها تهدیدی جدی برای معیشت روستاییان به شمار می‌رود و به مهاجرت روزافزون به شهرها، تخریب منابع پایه آبی، کاهش تنوع زیستی و ناپایداری زیست‌محیطی انجامیده است. مقایسه نقشه‌های کاربری اراضی در دو مقطع یادشده، گویای تغییراتی سریع و چشم‌گیر است که برنامه‌ریزی متمرکز و سیاست‌گذاری جامع را برای دستیابی