ارزیابی نورپردازی بناهای تاریخی بر مبنای مؤلفه‌های تبیین‌کننده‌ی حس مکان (مطالعه موردی: بافت تاریخی تبریز)

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی تهران

2 دانشگاه علوم پزشکی مازندران

3

4 دانشگاه پیام نور

doi
چکیده

مقدمه: ه نر نورپردازی را می‌توان یکی از شاخه‌های بسیار مهم طراحی شهری دانست که با تلفیقی از نور، رنگ و هنر زیبایی‌شناسی به خلق شاهکارهای بزرگی در زمینه‌ی فضاهای داخلی و خارجی دست می‌زند. نورپردازی، علاوه بر جلوگیری از بزهکاری شبانه و ایجاد حس امنیت، موجب احیای روحیه‌ی نشاط و سرزندگی در شهروندان و بازآفرینی هویت شهری و حس مکان می‌گردد. از این‌رو، یکی از مهمترین اثرات نورپردازی شهری ارتقاء حس مکان در حیات شبانه می‌باشد. هدف : پژوهش حاضر با هدف بررسی نورپردازی بناهای تاریخی بر مبنای مؤلفه‌های حس مکان در بافت تاریخی تبریز نگارش شده است . روش‌شناسی تحقیق: روش تحقیق در پژوهش حاضر آمیخته (کمی-کیفی) با هدف کاربردی و ماهیت تحلیلی-اکتشافی می‌باشد که در راستای تجزیه و تحلیل داده‌ها از مدل حداقل مربعات جزئی در نرم‌افزار Smart-pls استفاده شده است. جامعه‌ی آماری تحقیق نیز شامل مخاطبان (کاربران) شبانه‌ی بافت تاریخی تبریز (شهروندان و گردشگران) بوده است که با توجه به مشخص نبودن تعداد جامعه‌ی آماری با استفاده از فرمول کوهن در سطح اطمینان 95 درصد، 100 نفر به‌عنوان حجم نمونه تعیین شده است. قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی پژوهش حاضر شامل بافت تاریخی تبریز و بناهای تاریخی آن می‌باشد. یافته­ها: یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بیشترین تحقق‌پذیری در بین مؤلفه‌های اصلی نورپردازی اثرگذار بر شکل‌گیری حس مکان در بافت تاریخی تبریز به ترتیب مربوط به شاخص‌ ‎ های عملکردی، تناسب معنایی، خوانایی و زیبایی‌شناختی می‌باشد که ضرایب مستخرج از مدل ساختاری برای هرکدام 667/0، 490/0، 473/0 و 338/0 است . نتایج: مقدار آماره‌ی بحرانی نشان می‌دهد که از بین 16 مؤلفه‌ی فرعی مورد بررسی 11 مؤلفه در وضعیت مطلوب و 5 مؤلفه‌ی بهره‌گیری از نورپردازی‌های متنوع و خلاقانه، توجه به رنگ و مصالح بناها در نورپردازی، ترکیب فناوری‌های نوین و سنتی، حفظ و تقویت ویژگی‌های شاخص و منحصربه‌فرد در شب و تسهیل حس جهت‌یابی و خوانایی دارای آماره‌ی کمتری از 96/1 و در وضعیت نامطلوب قرار داشته‌اند. در بین مؤلفه‌های اصلی نیز تنها شاخص زیبایی‌شناختی دارای وضعیت نامطلوب بوده است.