فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با پیچیده‌ترشدن مسائل شهری، از چالش‌های زیست‌محیطی گرفته تا نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی، رویکردهای سنتی حاکمیت که مبتنی بر تصمیم‌گیری متمرکز و بالا به پایین هستند، کارآمدی خود را از دست داده‌اند در مواجهه با پیچیدگی‌های فزاینده‌ مسائل شهری و ضرورت ارتقای کیفیت حکمرانی، بهره‌گیری از رویکردهای نوین مشارکتی، به‌ویژه هم‌آفرینی شهری، به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است. چارچوب حاضر با هدف ارتقای مشارکت ساخت‌یافته و مؤثر شهروندان و سایر ذی‌نفعان در فرایندهای مدیریت شهری کلان‌شهر تهران طراحی شده است. این پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد کیفی انجام گرفته است. جامعه‌ی پژوهش شامل متخصصان، مدیران شهری و کنشگران مدنی بود که دارای تجربه یا دانش تخصصی در حوزه‌های حکمرانی شهری، برنامه‌ریزی مشارکتی، مشارکت شهروندی، هم‌آفرینی شهری و ساختارهای نهادی کلان‌شهر تهران بودند. مشارکت‌کنندگان به‌روش هدفمند و از طریق نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شدند. در مجموع، با رعایت معیار اشباع نظری داده‌ها، با ۱۶ نفر از خبرگان مصاحبه به‌عمل آمد. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی از نوع قیاسی و بر مبنای چارچوب طراحی‌شده‌ هم‌آفرینی در فرایند حکمرانی مشارکتی (مولوی، ۱۴۰۴) تحلیل شدند. در نهایت، چارچوب هم‌آفرینی شهری برای کلان‌شهر تهران در هشت مرحله‌ متوالی تدوین شد که از شناسایی و اولویت‌بندی مسائل شهری آغاز شده و به ارزیابی مشارکتی نتایج ختم می‌شود. هر مرحله شامل فعالیت‌های کلیدی، بازیگران اصلی و ابزارهای تعاملی ویژه‌ای است که امکان مشارکت فعال، اثربخش و عادلانه‌ی طیف متنوعی از ذی‌نفعان را فراهم می‌کند. چارچوب طراحی‌شده می‌تواند مبنای توسعه‌ سیاست‌ها و پروژه‌هایی قرار گیرد که نه‌تنها در ظاهر مشارکتی‌اند، بلکه در عمل نیز دیدگاه و نقش شهروندان را در تمامی مراحل فرایند حل مسائل شهری مورد توجه قرار می‌دهند. چنین رویکردی گامی مؤثر در مسیر تحقق مشارکتی و تقویت احساس تعلق شهروندی در کلان‌شهر تهران خواهد بود.چارچوب طراحی‌شده می‌تواند مبنای توسعه‌ سیاست‌ها و پروژه‌هایی قرار گیرد که نه‌تنها در ظاهر مشارکتی‌اند، بلکه در عمل نیز دیدگاه و نقش شهروندان را در تمامی مراحل فرایند حل مسائل شهری مورد توجه قرار می‌دهند. چنین رویکردی گامی مؤثر در مسیر تحقق مشارکتی و تقویت احساس تعلق شهروندی در کلان‌شهر تهران خواهد بود.