فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: توسعه پایدار سکونت‌گاه‌های انسانی با چالش‌هایی نظیر نابرابری دسترسی، آلودگی زیست‌محیطی و کمبود منابع در کلان‌شهرها مواجه است. اماکن ورزشی به‌عنوان زیرساخت‌های شهری می‌توانند سلامت عمومی، انسجام اجتماعی و پایداری زیست‌محیطی را ارتقا دهند، اما مکان‌یابی ناکارآمد آن‌ها اغلب به نابرابری و آسیب‌های زیست‌محیطی منجر می‌شود. این پژوهش به دنبال ارائه روشی هوشمند برای مکان‌یابی بهینه اماکن ورزشی با رویکرد توسعه پایدار در تهران است که بتواند با توزیع مناسب آنها، امکان دسترسی موثر به آنها را با توجه به جمعیت و نیاز هر منطقه تامین نماید. هدف: هدف این پژوهش طراحی یک روش هوشمند برای مکان‌یابی بهینه اماکن ورزشی است که با تلفیق معیارهای دسترسی، پایداری زیست‌محیطی، کارایی اقتصادی و عدالت اجتماعی، مکان‌هایی را پیشنهاد دهد که نیازهای کنونی را برآورده کرده و منابع را برای نسل‌های آینده حفظ کند. روش پژوهش: این مطالعه کاربردی و ترکیبی، از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) و الگوریتم گریدی استفاده کرد. داده‌ها از طریق پرسشنامه کارشناسی (30 نفر) و تحلیل فضایی 22 منطقه تهران گردآوری شد. معیارهای مکان‌یابی با AHP وزن‌دهی شده و با GIS و الگوریتم گریدی، مکان‌های بهینه شناسایی شدند. تحلیل‌های آماری شامل آزمون t وابسته و رگرسیون چندگانه برای ارزیابی معناداری بهبودها انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد تنها 7.3٪ از مساحت تهران (48.58 کیلومترمربع) برای احداث اماکن ورزشی بسیار مناسب است. الگوریتم پیشنهادی 15 مکان بهینه را شناسایی کرد که منجر به بهبود 17.4٪ در شاخص دسترسی، کاهش 43.2٪ در ردپای کربنی و کاهش 14.6٪ در ضریب جینی شد. تحلیل هزینه-فایده، نسبت B/C برابر 1.92 و NPV برابر 1235 میلیارد ریال را نشان داد. تمام بهبودها در سطح p<0.001 معنادار بودند. نتیجه‌گیری: این روش با تلفیق فناوری‌های نوین و معیارهای چندبعدی، رویکردی جامع برای مکان‌یابی پایدار ارائه می‌دهد که می‌تواند الگویی برای کلان‌شهرهای ایران و منطقه باشد. اجرای پایلوت در مناطق مختلف و تشکیل کمیته هماهنگی بین‌سازمانی توصیه می‌شود.