شرط حفظ مالکیت و مبانی امکان حمایت از ثالث باحسننیت در حقوق ایران و انگلیس
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.22034/jlvi.2025.2052369.1326چکیده
عقد بیع عقدی تملیکی است، اما نگرانی از وصول ثمن، بایع را به درج شروطی از جمله شرط حفظ مالکیت یا تأخیر در آن متمایل ساخته است. مطالعۀ تطبیقی نشان میدهد هر چند با توجه به قانون بیع کالای انگلستان 1979 در اعتبار این شرط در حقوق این کشور تردیدی نیست، و در مواردی از ثالث ناآگاه و باحسننیت، حمایت نیز شده، اما در حقوق ایران، پذیرش امکان درج چنین شرطی علیالخصوص هنگامی که چنین مبیعی به ثالث باحسننیت انتقال یافته باشد، با مخالفتهایی همراه است. در این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی، بر آنیم که نظر به ماهیت شرط مزبور چه در حقوق ایران و چه در حقوق انگلیس و مبانی متعددی همچون اصل حسننیت و یا ضرورت کارایی اقتصادی قواعد و احکام، چنانکه رویۀ قضایی هم به کرات بدان تمایل یافته، میتوان در فرض وجود حسننیت ثالث منتقلالیه، از وی حمایت نموده و مالک اولیه (ناقل مشروط له) را صرفاً محق در مطالبۀ مثل یا قیمت مال از منتقلالیه خویش (مشروطعلیه) دانست.
