ارزش‌گذاری مؤلفه‌ها و شاخص‌های بازآفرینی پایدار رود دره‌های شهری تهران مطالعه موردی : رود دره درکه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران

2 استادیار طراحی شهری، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران

3 دانشیار شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22034/jsc.2020.200426.1115
چکیده

رود دره‌های شهری توجه ما را معطوف به فضاهایی از شهر می‌نمایند که نواحی دارای پتانسیل، قابلیت و حساسیت‌های ویژه‌ای هستند و این پهنه‌های خاص در نظام سکونت فعلی نباید به‌جای اینکه محرک توسعه باشند، به مکان‌هایی برای بازتولید فقر و در عمل به جریان ضد توسعه تبدیل شوند، لذا در جهت پیوند ارزش‌های محیطی با شهر و حفاظت رود دره‌ها، پژوهش حاضر به دنبال پاسخ این پرسش است که در چارچوب نظری بازآفرینی پایدار و به کمک چه مدلی می‌توان به توسعه و حفاظت جامع یکپارچه رود دره‌های شهری تهران دست‌یافت؟ هدف کلی پژوهش ایجاد مدل مفهومی بازآفرینی پایدار رود دره‌های شهری تهران و سپس تعیین میزان اثرگذاری هر یک از مؤلفه‌ها و شاخص‌ها در مدل مذکور می‌باشد. روش تحقیق، پیشنهاد مدل اولیه بازآفرینی پایدار رود دره درکه برگرفته از چارچوب نظری و استفاده از تکنیک معادلات ساختاری جهت بهبود مدل و ارزش‌گذاری مؤلفه‌ها و شاخص‌ها و استفاده از ریشه دوم برآورد واریانس خطای تقریب برای انتخاب بهترین مدل می‌باشد. یافته‌های پژوهش عبارت‌اند از 1) ارائه مدل پیشنهادی بازآفرینی پایدار رود دره درکه با رویکرد جامع توسعه و حفاظت 2) ارزش‌گذاری کمی مؤلفه‌ها و شاخص‌های مدل 3) تعیین تأثیر متقابل متغیرهای پنهان و متغیرهای آشکار مدل 4) ارتباط بین متغیرهای آشکار مؤلفه‌ها با یکدیگر 5) راستی آزمایی مدل مفهومی اولیه. درنتیجه، ارزش‌گذاری مؤلفه‌ها و شاخص‌های مدل بازآفرینی پایدار رود دره درکه انجام شد. به‌عنوان نمونه اهمیت ارزش مؤلفه‌های زیست‌محیطی با ضریب 1، اجتماعی-فرهنگی با ضریب 85/0، کالبدی با ضریب 81/0، اقتصادی با ضریب 79/0 و درنهایت مدیریتی با ضریب 71/0 به دست آمده است. این مقادیر کمی بیانگر اولویت اقدامات و وزن هر یک از مؤلفه‌ها می‌باشد و در همه سنجه‌ها و مؤلفه‌ها قابل‌تحلیل و تفسیر است که با توجه به مقادیر به‌دست‌آمده مدل پیشنهادی اولیه بازآفرینی پایدار رود دره درکه بر اساس مقادیر کمی، اصلاح گردید.