تحلیلی نظام مند بر ضرورت علم دینی: پیوستار رهایی از اسارت معرفتی تا حرکت به سمت هویت سازی علمی

نویسندگان

1 استاد گروه مطالعات برنامه درسی و آموزش، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد. (نویسنده مسئول)

2 دانشیار گروه تعلیم وتربیت، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 استادیار گروه مطالعات برنامه درسی و آموزش، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد.

4 دانشجوی مقطع دکتری رشته مطالعات برنامه درسی، دانشگاه فردوسی مشهد.

doi
10.30465/srs.2026.48146.2127
چکیده

چکیدههرچند علم دینی امروزه واژه‌ای است که کم و بیش در محافل علمی جای پا پیدا کرده است، ضرورت علم دینی، علی رغم اینکه مساله‌ای بنیادین و پایه‌ای است، گویا مفروض قلمداد شده و مغفول مانده است. این پژوهش با روش مرور سیستماتیک و طی گام‌هایی روشمند و منظم و با بررسی گسترده آثار موجود در این حوزه، سعی کرده است به آشفتگی در این زمینه سامان دهد و نهایتاً به ترسیم پیوستاری از ضرورت علم دینی برسد. چهار نوع ضرورت توصیفی، انتقادی، پیامدی و پیشنهادی، مهمترین خصیصه این طبقه‌بندی آن است که هم دیدگاه‌های موجود درباره ضرورت علم دینی را پوشش می‌دهد و هم افق‌های جدیدی به موضوع ضرورت علم دینی باز می‌کند و هم امکان توسعه توسط جامعه علمی را دارد. بر طبق نتایج حاصل، پیوستاری ترسیم شده است که یک سوی آن، انقیاد فکری و سوی دیگر آن، هویت‌سازی علمی است. این پیوستار نشان‌دهنده انواع نگاه‌ها به ضرورت علم دینی است که هویت‌سازی علمی، آن سویه جدیدی است که نیازمند توجه جدی از سوی جامعه علمی است.