مسئولیت اجتماعی شرکتهای تجاری در ایران، فرانسه، آلمان و هندوستان
نویسندگان
1 استادیار گروه تجارت بینالملل، دانشکدۀ تجارت و بازرگانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 کارشناس ارشد حقوق نفت و گاز، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 کارشناس ارشد حقوق بینالملل، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/jlvi.2025.2063762.1401چکیده
مسئولیت اجتماعی شرکتها مفهومی نوظهور در حقوق تجارت است که بر تعهد شرکتها نسبت به جامعه، محیط زیست، حقوق بشر و اخلاق کسبوکار تأکید دارد. این مقاله با هدف بررسی تطبیقی رویکردهای حقوقی ایران، فرانسه، آلمان و هندوستان نسبت به مسئولیت اجتماعی شرکتها، ابتدا مفاهیم و مبانی نظری این پدیده را تبیین مینماید و سپس نحوۀ نهادینهسازی و الزامات قانونی آن را در سه کشور مورد تحلیل قرار میدهد. این پژوهش به روش تحلیلی و توصیفی نگارش شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که فرانسه و آلمان با تصویب قوانینی چون «قانون وظیفه مراقبت» و «قانون زنجیره تأمین» گامهای مؤثری در تبدیل مسئولیت اجتماعی شرکتها از یک امر داوطلبانه به یک تعهد حقوقی برداشتهاند. در هند نیز مسئولیت اجتماعی به عنوان یک چارچوب حقوقی الزامی مطرح شده است، در حالی که نظام حقوقی ایران فاقد چارچوب یکپارچه، الزام قانونی و نهاد ناظر در این زمینه است. همچنین در اسناد بینالمللی نیز جایگاه مسئولیت اجتماعی شرکتهای تجاری به نحو مطلوبی شناسایی و تثبیت شده است. در پایان، با توجه به تحولات بینالمللی و ضرورت ارتقای اعتبار حقوقی بنگاههای اقتصادی ایران، تدوین قانون جامع مسئولیت اجتماعی شرکتها و ایجاد سازوکارهای اجرایی و نظارتی پیشنهاد میگردد.