فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بدون تردید پیدایش سکه یکی از مهم‌ترین دستاوردهای جامعه‌ی بشری است که تسهیل در مبادلات تجاری و اقتصادی را به‌همراه داشت. رواج سکه، معیار مبادلات و بازرگانی بین انسان‌ها و جوامع را شفاف‌تر نمود. هدف پژوهش حاضر این است که  با مطالعه‌ی سکه‌های دوره‌ی ایلخانی، نقوش و عناصر بصری به‌کار رفته در تزئینات آن‌ها به‌منظور دستیابی به ارتباط با دین، زبان، خط و کاربردشان در تبادلات تجاری و فرهنگی مشخص ‌شود. این پژوهش به‌لحاظ هدف «بنیادی- نظری» و به‌لحاظ روش از نوع «تحلیل محتوا» و براساس آراء «اروین پانوفسکی» به خوانشی آیکونوگرافیک از نقوش و عناصر بصری سکه‌های مغول ایلخانی می‌پردازد. شیوه‌ی جمع‌آوری اطلاعات و داده‌ها به‌صورت «کتابخانه‌ای-آرشیوی» است. پرسش پژوهش این است که، عناصر بصری حاکم‌بر نقوش تزئینی ضرب‌شده برروی سکه‌های ایلخانی چه هستند؟ نتایج این پژوهش حاکی از آن است که  سکه‌های به‌جامانده از ابتدای دوره‌ی ایلخانی، دارای نوشته‌هایی به‌خط اویغوری و زبان مغولی است؛ عباراتی چون «لااله الاالله» و «محمد رسول‌الله» به‌همراه القاب سلاطین مغول به خط فارسی نیز بر‌روی سکه‌ها مشاهده می‌شوند. بر تعدادی سکه‌های دوره‌ی ایلخانی، نام دوازده امام، به‌ویژه امام‌علی؟ع؟ به‌چشم می‌خورد. پس از گرایش سلاطین مغول به مذهب تسنن، سکه‌ها نیز از این امر تأثیر پذیرفتند و نام ائمه و نام خلفای راشدین بر آن‌ها نقش بست. همانند دوره‌های پیشین اسلامی، نقوش جانوران و گیاهان به‌همراه کتیبه‌های قرآنی در تزئین سکه‌ها به‌کار رفته‌اند. در کل، نوشته‌هایی مرتبط با مذهب شیعی و تسنن، قاب‌های تزئینی هندسی متشکل از دایره و مربع، نقوش گیاهی و نقوش جانوری با کاربری تمغا، بیشترین نمودهای بصری به‌کار رفته در سکه‌های دوره‌ی ایلخانی هستند.