تحلیل فقهی‌ـ حقوقی ماهیت و موضوع ضمان در اسناد تجاری (مطالعة تطبیقی در حقوق ایران، حقوق نوشته، و کامن‌لا)

نویسندگان

1 گروه حقوق، دانشکدة حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران

2 کارشناس‌ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، قم، ایران

doi
10.22059/jolt.2023.355217.1007171
چکیده

ماهیت و موضوعِ ضمان در اسناد تجاری از مسائل مورد اختلاف نظام‌های حقوقی تابع کنوانسیون‌های ژنو و نظام‌های کامن‌لایی است که موجب شده احکام و آثار این ضمانت در سیستم‌های حقوقی مختلف متفاوت باشد. در حقوق ایران، در مورد ماهیت و چیستی موضوع ضمان و مسائل ناشی از آن، همانند امکان مطالبة خسارت تأخیر تأدیه از ضامن، اختلاف‌نظر وجود دارد. بر اساس نتایج این پژوهش، اثر اصلی ضمانت در سند تجاری ایجاد تعهد مستقل برای ضامن با وجود بقای دین در ذمة مدیون اصلی است و موضوع تعهدِ ضامن «تأدیه شدن ورقة تجاری» است که فی‌نفسه ارزش مالی دارد. این موضوع با امتناع یا قصور متعهد اصلی در پرداختِ ورقة تجاری از دستِ داین می‌رود و در نتیجه بر عهدة کسی که وقوع آن را تضمین کرده است قرار می‌گیرد و آن‌گاه ذمة ضامن به «قیمت الاداء»، که معادل ارزش دین است، مشغول می‌شود و در فرض عدم تأدیة وجه سند تجاری از سوی متعهد اصلی سند تجاری ضامنِ او باید بها و ارزش دین را به قیمتِ روز اَداء پرداخت کند که در شرایط تورمی شامل اصلِ مبلغ اسمی دین و خسارت کاهش ارزش آن می‌شود.