نقدی بر خلقتگرایی علمی: خوانش علمنمایانهی متون مقدس
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، پژوهشکده فلسفه دین، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
doi
10.30465/srs.2025.51608.2207چکیده
پس از ظهور علم مدرن و گسترش آن، مسائلی مربوط به رابطهی علم و دین به میان آمد و یکی از پرسشهای اساسی این بود که روایات یادشده در کتب مقدس دربارهی خلقت انسان و جهان چه نسبتی با ادعاها و نظریههای مطرحشده در علم مدرن دارند. در این مقاله به رویکردی خواهیم پرداخت که به نظر میرسد نه تنها روایات یادشده را در تعارض با نظریهها و تبیینهای علمی (به ویژه با نظریهی فرگشت) میداند، روایات خلقتگرایانهی دینی را ادعاهایی علمی معرفی میکند که دستکم در برخی موضوعات بر علم مدرن برتری دارند. ما پس از بررسی مختصر این رویکرد، با پرداختن به چند تفاوت کلی میان خلقتگرایی علمی و علم مدرن نشان خواهیم داد که نمیتوان دعاوی آن نوع خلقتگرایی را علمی به شمار آورد؛ و هر گونه کوشش برای وارد کردن دعاویِ برآمده از روایات دینی به پیکرهی علم، و همچنین هر گونه موازیکاری در راستای ساختِ چنین بدیلی در کنار علم طبیعی ــ که به نام «علمی» منتسب باشد ــ کوششی نافرجام خواهد بود. نهایتاً به این نتیجه خواهیم رسید که به لحاظ منافع نیز درآمیزش این حوزهها که به نظر میرسد بافت و بستری جدا و متمایز از یکدیگر دارند مناسب و رضایتبخش نیست.