فراتر از تعارض و استقلال: رویکردی همگرایانه به تعامل علم، تکنولوژی و دین
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت فناوری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب،
2 دانشجوی دکتری مدیریت فناوری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب
3 استادیار گروه مدیریت فناوری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران
4 دانشجوی دکتری مدیریت فناوری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب،
5 دانشجوی دکتری مدیریت فناوری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب،
doi
10.30465/srs.2025.51054.2192چکیده
در عصر تحولات سریع فرهنگی و فناورانه، بررسی همزیستی و تعامل میان دین، علم، فرهنگ و فناوری، به یکی از موضوعات راهبردی مطالعات میانرشتهای تبدیل شده است. این مقاله با بهرهگیری از روش تحلیل مفهومی و مرور نظاممند منابع نظری و تجربی، به واکاوی تفاوتهای معرفتی و کارکردی این چهار حوزه در بستر جوامع مدرن میپردازد. ابتدا، تفاوتهای بنیادین میان دین و علم در زمینه پذیرش راز، تبیین پدیدهها، ساختار باورها و قضاوتهای هنجاری بررسی شده است. سپس، فرهنگ بهمثابه بستری برای تعامل یا تعارض میان این دو حوزه تحلیل میشود. فناوری نیز بهعنوان نیرویی دگرگونساز در زیست معنوی و اجتماعی انسان، با تأکید بر پیامدهای اخلاقی و سکولار واکاوی میشود. در بخش کاربردی مقاله، با تحلیل تطبیقی مطالعه موردی منطقهای در مورد تعیین ماههای قمری در کشورهای اسلامی عضو MABIMS، نحوه تعامل نهادهای علمی، فرهنگی و مذهبی در فرآیند تصمیمگیری جمعی تحلیل میشود. نتایج این پژوهش نشان میدهد که تعامل هوشمندانه میان دین، علم، فرهنگ و فناوری میتواند به همزیستی پایدار، توسعه متوازن و بازتعریف مناسبات سنت و مدرنیته منجر شود. در پایان نیز مسیرهای پژوهشی جدیدی در حوزه تعاملات میانرشتهای، از جمله اثر فناوریهای نوین بر ساختار باورهای دینی و مدلهای زیستهمفرهنگی در جوامع چندمذهبی پیشنهاد شده است.
