مطالعهی باستانسنجی سفالهای گورستان عصر مفرغی کِشیک شهرستان نیکشهر
نویسندگان
1 کارشناس ارشد باستانسنجی، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز
2 استادیار، عضو هیأت علمی دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز.
3 کارشناس باستانشناسی اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان سیستان و بلوچستان.
doi
10.22084/nbsh.2019.15778.1717چکیده
کشف اتفاقی گورستان پیشازتاریخی کشیک در شهرستان نیکشهر استان سیستان و بلوچستان منجر به شناسایی آثار قابلتوجه بسیاری ازجمله فلزات، سفالهایی گوناگون و غیره گردید. در همینراستا مطالعهی حاضر برروی خمرهی منسوب به چرخهی زندگی و تعداد 9 قطعهی دیگر از سفالهای بهدستآمده که از این گورستان کشف شدند، صورت گرفته است. بههمینمنظور نمونهها با استفاده از روشهای آنالیزی و آزمایشگاهی میانرشتهای همانند پتروگرافی مقاطع نازک و آنالیز پراش پرتوایکس بهروش پودری آزمایش گردید، تا به پرسشهایی از قبیل: چگونگی فنِ ساخت(؟) تفاوتها و شباهتهای ساختاری(؟) و همچنین نوع کانیهای تشکیلدهندهی سفالها(؟) برای بهدست آمدن منشأ کانسارهای آنها پرداخته شود؛ ازاینرو با توجه به یکسان بودن عناصر کانیهای موجود در خاک منطقه، نتایج حاصل از روشهای فوق نشاندهندهی استفاده از خاکهایی با منشأ آبرفتی و منطقهای رودخانهی کشیک برای تمام سفالها دارد که حاکی از منشأ محلی و بومی سفالهای بررسیشده در این منطقه است؛ همچنین در ساخت سفالها هیچگونه تنوعی از کانیها مشاهده نمیشود و تمام آنها از خصوصیات کانیشناسی و فناوری همسانی پیروی میکنند. فنِ ساخت چرخساز سفالها باتوجهبه همسویی یکسان حفرهها در مقاطع عرضی مشهود است. حضور کانیهای کلسیت در سفالهای 4، 5 و 10 نشاندهندهی دمایی تاحدود 850 درجهی سانتیگراد است که برای سایر سفالها دما فراتر از آن پیشنهاد میگردد. درنهایت باتوجه به آنالیزهای صورت گرفته تشابه تمام نمونهها را چه از لحاظ مواد مورد استفاده در ساخت و چه تکنیک و نحوهی ساخت را یکسان معرفی مینمایند.