تحلیل مفهوم و مؤلفه‌های الگوی فرانسوی و انگلیسی سیاست جنایی ترکیبی و چگونگیِ کاربستِ آن در ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی (تهران مرکزی)، تهران، ایران

2 دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه عدالت، تهران، ایران

doi
10.22034/jlvi.2025.1998684.0
چکیده

سؤال اصلی مورد بررسی در مقاله حاضر که با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی تدوین شده، آن است که سیاست جنایی ترکیبی، به چه معناست، مؤلفه‌های آن کدامند و به چه صورت می‌تواند در ایران عملیاتی شود؟ یافته‌های حاصل از این تحقیق، گویای آن هستند که سیاست جنایی ترکیبی، رویکرد جدیدی در سیاست‌گذاری جنایی پیشگیرانه از جرم و تخلف است و تلاش دارد از همۀ ظرفیت‌های دولتی و جامعوی در سطح ملی و بین‌المللی برای تأمین و تضمین انتظام اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم و تخلف بهره گیرد. در این تفکر جدید، ترکیب و برآیند همۀ استعدادهای انسانی، مادی و حتی معنوی برای پیشگیری از بزهکاری و مقابله با آن به کار گرفته می‌شود. رویکرد سیاست‌گذاریِ جنایی ترکیبی، چندنهادی و چندجانبه‌گرایانه است و سعی بر استفادۀ حداکثری از توان بخش‌ها و سازوکارهای غیررسمی و جامعوی دارد. از برآیندِ هماهنگی نهادهای سیاست‌گذار، نهادهای تسهیل‌گر و نهادهای تنظیم‌گر و با اتخاذ رویکرد سیاست جنایی ترکیبی ـ مشارکتی و در یک الگوی پنج مرحله‌ای شامل شناخت مسئله، هدف‌گذاری، برنامه‌ریزی هدف‌محور، اجرای برنامه‌ها و ارزشیابی، می‌توان الگوی ایرانیِ سیاست جنایی ترکیبی را به اجرا گذاشت. نمونۀ بارز کشورهایی که الگوهای سیاست جنایی ترکیبی در آن‌ها به اجرا درآمده و تجربۀ موفقی را نیز از خود بر جای گذاشته‌اند، فرانسه و انگلستان است. به نظر می‌رسد چنین الگوهایی، می‌توانند پس از بومی‌سازی، در ایران نیز عملیاتی شوند.