نقدی بر روایت داوکینز از مسئلة وجودیِ شرِ نظام مند
نویسندگان
1 گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان،خرم آباد، لرستان
2 گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده ادبیات، دانشگاه لرستان، خرم آباد
doi
10.30465/srs.2025.49309.2163چکیده
داوکینز شر را با وجود خدای قادر مطلق و خیر مطلق ناسازگار دانسته و آن را قویترین برهان علیه خداباوری میداند. بر این اساس خداباوری را رد و از الحاد حمایت میکند. از نظر وی رونوشتی با عنوان «شرِ وجودی نظاممند»، با تبیین اینکه نه تنها شرور سنتی و حوادث خاص جهان، بلکه تمام نظام زیستی شالوده هستی شراست. داوکینز و خداباوران، «خوشبینی وجودی» را میپذیرند، به این معنا که جهان در حالت کلی خوب است و انسان باید برای زیستن در آن شادمان و سپاسگزار باشد. اما با گنجاندن «خوشبینی وجودی» در مسئله «شرِ نظاممند»، میتوان نشان داد که «مسئله وجودیِ شرِ نظاممند» نه تنها برضد خداباوری بلکه بر ضد الحاد نیز صورتبندی میشود. اگر فرایندهای تکاملی مسبّب درد و رنج برای انسانها و حیوانات است، برای داوکینز دفاع از خوشبینی وجودی، غیر ممکن است؛ زیرا این مسئله بر تعارض بین «شرِ نظاممند» و «خوشبینیِ وجودی» استوار است. هستیشناسی داوکینز محدود به جهان مادی است و به ورای جهان مادی برای حل این مشکل نمیتواند متوسل شود. اما خداباوران با توسل به وجود خدا و زندگی پس از مرگ، میتوانند به این مسئله پاسخ دهند.