گزارش مقدماتی فصل اول کاوش نجات بخشی در محوطهی «حاجیخان» فامنین-استان همدان معبد و نیایشگاهی نویافته از دورهی مادها
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی پژوهشگاه میراثفرهنگی.
2 استادیار گروه باستانشناسی دانشگاه بوعلیسینا
3 دکتری باستانشناسی دانشگاه تربیت مدرس.
doi
10.22084/nbsh.2019.19926.2000چکیده
با توجه به احداث پتروشیمی ابنسینای فامنین در استان همدان، محوطهی باستانی حاجیخان در بخش میانی آن قرار گرفته بود. بهدلیل اهمیت احداث پروژه و همچنین قرار گرفتن محوطهی باستانی در بخش میانی آن ضروری بود تا پژوهشهای باستانشناختی در آن انجام گیرد؛ بنابراین برنامهی پژوهشی فصل اول کاوش نجاتبخشی در محوطهی حاجیخان در زمستان 1395 و بهار 1396 انجام گرفت. محوطهی باستانی حاجیخان در فاصلهی 2 کیلومتری روستای زرقان قرار دارد و دیوارهای پتروشیمی ابنسینای فامنین آن را محصور کردهاند و در فاصلهی 17 کیلومتری از شهر فامنین در استان همدان واقع گردیده است. اهداف اصلی این پژوهش ارائهی نتایج کاوش و بحث در مورد کاربری و گاهنگاری است. پژوهش حاضر دارای رویکرد توصیفی-تحلیلی است و گردآوری اطلاعات به روش میدانی و کتابخانهای انجام گرفته است. انجام کاوش در این محوطه منجر به شناسایی معبد و نیایشگاهی از دورهی مادها گردید. این سازهی خشتی دارای نقشهی کاملاً چلیپایی است که با نقشهای از پیش طراحی شده، 7 فضای معماری را دربر گرفته است که از طریق درگاهی و ورودیها به همدیگر متصل میشوند. از مهمترین اجزاء و عناصر معماری یافتشده از این معبد میتوان به سکوی آتشدان مطبق، دیوارک جداکننده و سکوهای خشتی گرداگرد فضاهای شمارهی یک و دو اشاره کرد. در این معبد طاقچههای تزیینی، اثر انگشتان سازندگان معبد برروی تمام سطوح دیوارهها و خشتها، پوشش کاهگل و اندود سفید رنگ برروی آن شناسایی شده است. معبد مادی نویافته حاجیخان از نظر عناصر و اجزاء معماری و یافتههای سفالی قابلمقایسه با سایر محوطههای دورهی ماد و آهن III از جمله: تپه نوشیجان، گونسپانتپه، تپه یلفان، موشتپه، باباجانتپه و گودینتپه است.
