فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

برخی از مورخان علم، براین باورند که کیمیا بخشی از کنش‏ ها و شعائر دینی است در نتیجه تاریخ آن ذیل تاریخ ادیان قرار می‏ گیرد. در کنار این باور، کارل گوستاو یونگِ روان‏شناس(Carl Gustav Jung) قائل است که کیمیا بخشی از تاریخ روان‏شناسی است که هدف ‏اش فهم ساختار پیچیده و عمیق روان آدمی است. منتقدان این دو رویکرد ادعا می‏ کنند در کیمیا، آن اندازه که از کنش‏ ها و پرکتیس‏ های مادی و تجربی(آزمایشگاهی) بهره برده شده از مفاهیم دینی و روان‏شناسانه استفاده نشده است، لذا نمی‏ توان آن را در تاریخ ادیان یا روان‏شناسی جای داد. در این رویکردهای تاریخ‏ نگارانه، دلالت‏ ها و ارجاعات زیادی به نظریات کیمیایی دوره یونانی‏ مصری(Greco-Egyptian) می‏ شود که یکی از مهم‏ترین و شاید مدون‏ ترین آنها چارچوب نظری کیمیای زوسیموس است که به «کیمیای روحانی» مشهور شده. بازخوانی این چارچوب نشان می‏ دهد که آراء کیمیایی زوسیموس به دلائل مختلف می‏تواند برای هرسه رویکرد تا حدی مناقشه آمیز باشد. دراین مقاله ضمن بازخوانی مفاهیم اساسی در این چارچوب کیمیایی، نسبت میان طبیعت(ماده) و قوای فراطبیعی و تعاملات ماده-انسان-اولوهیت بررسی شده است.