فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شناخت و تحلیل لقب «صدیق» و نسبت‌دادن آن به خلیفۀ اول، به‌سبب آنکه نشان‌دهندۀ فضیلتی بنیادین و از مستندات مهم در اثبات حقانیت خلافت است، همواره یکی از مباحث جدی و محل اختلاف در میان فرق اسلامی بوده است. برخی فرق اسلامی با استناد به ادله قرآنی و روایی -ازجمله روایاتی در صحیح بخاری و مسلم- این لقب را مخصوص خلیفۀ اول می‌دانند. در مقابل، می‌توان با تکیه بر روش تحلیل تاریخی-توصیفی و تحلیل محتواییِ ادله و شواهد، به این ادعا اشکال وارد کرد. در این پژوهش، ابتدا درباره اجماعی‌بودن روایاتِ صحیحین تأمل می‌شود؛ سپس بررسی سندی این روایات با توجه به حضور راویانی که دچار جرح‌های جدّی رجالی‌اند، در دستور کار قرار می‌گیرد و سرانجام، به ناسازگاری‌های مضمونی موجود در روایاتِ مثبتِ لقب «صدّیق» اشاره خواهد شد. تضعیفات صدوری مطرح‌شده، شامل بررسی مخالفت اهل‌بیت؟عهم؟ و برخی دیگر از صحابه با این انتساب، و همچنین تناقض این ادعا با روایات مثبِت لقب «صدیق» برای امیرالمؤمنین؟ع؟ است. علاوه‌بر این، شواهد تضعیف صدوری دیگر، مانند تعارض با برخی مستندات تاریخی و وجود انگیزه‌های سیاسی و مذهبی در جعل این لقب نسبت به ابوبکر، نیز در مباحث این پژوهش مورد بررسی قرار می‌گیرد.