عقل بهعنوان منبع شناخت در نهجالبلاغه
نویسندگان
1 استادیار گروه شیعه شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
2 دانشیار گروه فلسفه و کلام، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران
doi
10.22034/jis.2024.416888.1910چکیده
عقل یکی از منابع مهم معرفت در اسلام است که در نهجالبلاغه در کنار سایر منابع معرفت مانند تجربه، شهود و وحی مطرح میشود و حدود و قلمرو انسان را در شناخت آگاه میسازد. پرسش پژوهش حاضربه این مهم میپردازد که از منظر علی؟ع؟ در نهجالبلاغه عقل بهعنوان منبع، چگونه توصیف شده است. هدف از این پژوهش تقسیمبندی، شناخت و بیان قلمرو حدود عقل از دیدگاه حضرت علی؟ع؟ با استناد به نهجالبلاغه است. یافتههای پژوهش نشان میدهد، حضرت علی؟ع؟ عقل را یکی از منابع مهم در شناخت میداند؛ اما برای این منبعِ شناخت، حدودی قائل است. ایشان در سخنان متعدد خود انسانها را از مواردی مانند قضا و قدر، تقدیر الهی، شناخت خداوند، اسما و صفات برحذر میکند؛ زیرا عقل از درک آن عاجز است و در این موارد عقل دچار گمراهی خواهد شد. حضرت علی؟ع؟ با اینکه عقل را یک منبع معرفتی میداند؛ اما در مواردی که قلمرو عقل از دستیابی به شناخت واقعی ناتوان است، وحی را بهعنوان یکی از والاترین منابع معرفتی معرفی میکند. ماهیت این پژوهش توصیفی و تحلیلی و روش گردآوری آن کتابخانهای است.