بررسی و نقد رویکردهای متفاوت اصحاب امامیه در روشهای کلامیفقهی با تأکید بر مواضع امامان
نویسندگان
1 دانشیار گروه مطالعات تاریخ تشیع، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.
doi
10.22034/jis.2021.262031.1600چکیده
از جمله اختلافات اساسی مسلمانان قرون نخست، که بر دیگر اختلافات نیز سایه افکنده بود، اختلاف در منابع و مصادرِ شناخت موضوعات و تعالیم دینی، و نگاههای متفاوت اشخاص و گروهها به شیوههای کسب آگاهی همچون سمع، عقل و دل، و ترجیح هر کدام بر دیگری بود. اصحاب امامیه اصلیترین واسطهها و ابزارهای انتقال میراث قولی و سیره عملی امامان شیعه برای مسلمانان بعدی بودهاند. حجم عظیمی از آنچه اکنون از میراث اهل بیت b در دست ما است، محصول گفتمانها و سخنانی است که ابتدا در مواجهه مستقیم با آنها یا در زمان خود آنها بوده است. با این همه، آنها نه در مراتب معرفتی، اخلاقی و معنوی در سطوح یکسانی بودند، و نه در روشهای کلامیفقهی. نگاههای مختلفشان در باب ماهیت عقل، راههای کسب معرفت دینی و رویکرد متفاوت برخی از آنها به قیاس، و تقابل جزءنگرشان با امامان از جمله نمونههایی است که علاوه بر گزارش نویسندگان دانش فرقهنگاری، شواهد متعدد روایی و رجالی نیز بر آن گواهی میدهد. با مطالعه این گزارشها روشن میشود که امامان شیعه کوشیدهاند ضمن ملاحظه استعدادهای مختلف اصحاب، روشها و برداشتهایشان را در مسیر صحیح مدیریت کنند. در این نوشتار در پی گزارش و بررسی این نوع تفاوتها و مواضع امامان در برابر آنها هستیم و همچنین با استناد به منابع معتبر حدیثی و رجالی شیعی به چراییاش نیز اشاره میکنیم.
