فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در قرن اخیر، ماجرای پایان ناپذیر سخن حافظ به مطالعات و پژوهش‌های بی‌شماری انجامیده و هرکس از طریقی در کلام او مضمون‌ها را بررسی کرده و در آثار متعددی به چاپ ‌رسانده است. از مباحثی که در سال‌های میانی قرن اخیر بسیار مورد بررسی و تحقیق قرار گرفت، چاپ و انتشار کتب متعددی در زمینۀ تصحیح دیوان حافظ بود. گروهی از مصححان کوشیدند تا دیوان حافظ را که در زمان حیات او جمع آوری نشده بود، به کمک نسخه‌های قدیمی و گاه به سلیقۀ خود تصحیح کنند و غبار تحریفات نساخ و کاتبان را از چهرۀ ابیات اصیل بزدایند. یکی از تحقیقات حافظ‌شناسی، دیوان حافظ با شرح و حواشی هوشنگ ابتهاج است که به سبب شهرت و سابقۀ نویسندۀ آن در کار شرح برخی از متون عمدۀ ادب فارسی، در خور توجه و تأملی دیگر است. از آنجا که از زمان انتشار نخستین چاپ این کتاب تاکنون گام‌هایی چند در راه نقد و معرفی آن برداشته شد، نگارنده بر آن است تا با بازخوانی آنها، به بازنمایی دیدگاه‌های مختلف در باب آخرین طبع از اشعار حافظ بپردازد. هدف این نوشتار، طرح نظریات متعدد در باب «حافظ به سعی سایه» و نیز نقد و بررسی این نظریات برای رسیدن به درکی بهتر از رویکرد مصحح این اثر است. به این ترتیب، با بررسی پژوهش‌هایی که در باب این اثر نوشته شده‌، نشان داده‌ایم این طبع و تصحیح جدید در عرصۀ حافظ شناسی، دلایل موجهی برای ظهور خویش دارد و می‌تواند نزدیک‌ترین نسخه به نسخۀ کهن و خود حافظ باشد.