طراحی الگوی پرورش سواد رایانهای دانشآموزان مدارس ابتدایی بر اساس نظریه دادهبنیاد
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی یزد، یزد، ایران
2 استادیار گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان،تهران،ایران
doi
10.22034/naes.2025.481703.1573چکیده
پیشینه و هدف: سواد رایانهای در دنیای مدرن بسیار مهم است و به معنای توانایی استفاده از رایانهها و فهم مفاهیم مرتبط با آنها است، همچنین، به عنوان یک مهارت اساسی در اکثر حوزههای شغلی و کاربردی تاثیرگذار است. هدف پژوهش حاضر طراحی الگوی پرورش سواد رایانهای دانشآموزان مدارس ابتدایی بر اساس نظریه دادهبنیاد است. روش: برای ارائه این الگو و به دست آوردن دادههای متناسب با زمینه مورد مطالعه از روش کیفی نظریه برخاسته از دادهها یا دادهبنیاد استفاده شد. شرکتکنندگان در پژوهش حاضرکه در استان یزد انجام گرفت، متخصصان دارای مدرک کارشناسی ارشد و دکتری فناوری بودند که تعداد 20 نفر از آنها به صورت نمونهگیری نظری جهت انجام مصاحبه عمیق انتخاب شدند و مصاحبهها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. بررسی اعتبار و پایایی یافتهها با استفاده از شاخص ثبات و شاخص تکرارپذیری انجام گرفت. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات کیفی از کدگذاری باز، محوری و گزینشی استفاده شد. یافته ها: نتایج بیانگر آن است که 703 گزاره مفهومی اولیه با 66 مقوله فرعی و 27 مقوله اصلی در قالب ابعاد شش گانه مدل پارادایمی شامل: موجبات علّی (خانواده، مدرسه، تعاملات گروهی، معلم، محتوا، امکانات، فرصت یادگیری)، پدیده اصلی (پرورش سواد رایانهای)، راهبرد (آموزش، نظارت، برنامه ریزی، انگیزش، تکالیف یادگیری، تقویت یادگیری)، شرایط زمینهای (سواد، شیوههای تدریس، فناوری)، شرایط محیطی (شرایط اقتصادی، شرایط فرهنگی، شرایط اجتماعی، شرایط سیاسی) و پیامدها (جذابیت در یادگیری، استفاده بهینه از منابع، افزایش مهارت، افزایش آگاهی، ایجاد فرصت، خودکارآمدی، تسهیل ارتباطات)، شناسایی شدند. نتیجه گیری: یکپارچهسازی مقولهها بر مبنای روابط موجود بین آنها، حول محور پرورش سواد رایانهای، شکل دهنده مدل پارادایمی است که الگوی پرورش سواد رایانهای دانشآموزان مدارس ابتدایی را انعکاس میدهد. در نتیجه پرورش این مهارت میتواند به دانش آموزان در کارهای روزمره، تحصیل و حتی مسائل شغلی کمک کند.