اثربخشی برنامه توانمندسازی ذهنی خانواده محور بر حافظه فعال و توجه دانش‌آموزان دیرآموز

نویسندگان

1 استاد گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استاد گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 استاد گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/naes.2025.498616.1633
چکیده

هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی برنامه توانمندسازی ذهنی خانواده محور بر حافظه فعال و توجه دانش‌آموزان دیرآموز بود. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. از میان ‌دانش‌آموزان دیرآموز پایه اول ابتدایی شهر تهران که در سال تحصیلی 1403-1402 مشغول به تحصیل بودند، به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله ای، تعداد 34 دانش آموز پسر دیرآموز به همراه والدین‌شان از مدارس ابتدایی منطقه 10 شهر تهران انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه 17 نفری آزمایش و کنترل تقسیم شدند. گروه آزمایش، برنامه توانمندسازی ذهنی خانواده محور را در 18 جلسه 90 دقیقه‌ای دریافت کردند، در حالی که به گروه کنترل این آموزش ارائه نشد. ابزارهای پژوهش شامل آزمون حافظه فعال برای کودکان (حاف‌بک) و نرم افزار استروپ پیچیده بود. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل واریانس چند متغیری با اندازه‌گیری مکرر و نرم افزار spss-23 استفاده شد. نتایج نشان داد که برنامه توانمندسازی ذهنی خانواده محور بر بهبود مولفه‌های حافظه فعال (حلقه واج شناختی، صفحه دیداری-فضایی و مجری مرکزی) و توجه (نمره تداخل، زمان تداخل، پاسخ صحیح، پاسخ خطا) دانش‌آموزان دیرآموز تاثیر معناداری داشت (001/0>p). یافته‌های این پژوهش نشان داد که استفاده از برنامه توانمندسازی ذهنی خانواده محور می‌تواند مداخله‌ای بالقوه امیدار کننده باشد که می‌تواند زمینه را برای بهبود فرآیندهای شناختی دانش‌آموزان دیرآموز فرآهم آورد.