ارائه الگوی عوامل جامعه‌شناختی مؤثر در رفتار مصرف‌کنندگان ورزش‌های الکترونیک در ایران

نویسندگان

1 گروه پژوهشی مدیریت و سیاستگذاری در ورزش، پژوهشگاه تربیت بدنی و علوم ورزشی، تهران، ایران

2 گروه مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 گروه مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22089/smrj.2025.17379.4092
چکیده

هدف پژوهش حاضر، ارائه‌ الگوی عوامل جامعه‌شناختی مؤثر بر رفتار مصرف‌کنندگان ورزش‌های الکترونیک در ایران بود. این پژوهش کاربردی، با رویکرد کیفی اکتشافی و مبتنی بر نظریه‌ داده‌بنیاد با بهره‌گیری از رهیافت گلیزر انجام شد. شرکت‌کنندگان پژوهش، هفده نفر از کارشناسان و افراد باتجربه در حوزه‌ ورزش‌های الکترونیک، ازجمله بازیکنان، مدیران باشگاه‌ها، مربیان و جامعه‌شناسان ورزش بودند. نمونه‌گیری به روش هدفمند صورت گرفت و مصاحبه‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از روش کتابخانه‌ای و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته حضوری انجام شد و میانگین زمان مصاحبه‌ها 45 دقیقه بود. یافته‌ها نشان داد، عوامل جامعه‌شناختی مؤثر بر رفتار مصرف‌کنندگان ورزش‌های الکترونیک در ایران شامل شش دسته‌ اصلی عوامل فرهنگی، وضعیت اقتصادی و اجتماعی، گروه‌های همسالان، رسانه‌های اجتماعی، گروه‌های مرجع و عوامل جمعیت شناختی بودند. همچنین در این شش دسته، ۲۵ مؤلفه‌ کلیدی ازجمله فرهنگ خانواده و تحصیل، ارزش‌ها و هنجارهای فرهنگی، مدیریت سرمایه و بازاریابی، نفوذ همسالان، فعالیت رسانه‌ای، گروه‌های مرجع و ویژگی‌های جمعیتی مانند سن، جنسیت و سطح تحصیلات شناسایی شد. براساس یافته‌های پژوهش، می‌توان گفت که شناسایی و درک این عوامل می‌تواند به برنامه‌ریزی‌های هدفمند، توسعه‌ فرهنگی و اجتماعی و افزایش مشارکت مصرف‌کنندگان کمک کرده و زمینه‌ رشد پایدار صنعت ورزش‌های الکترونیک در ایران را فراهم کند. نتایج این مطالعه می‌تواند راهنمای مفیدی برای پژوهشگران، سیاست‌گذاران و فعالان صنعت در زمینه‌ طراحی استراتژی‌های مؤثر باشد.