تحلیل اقتصادی وضع حق ثبت بر مهریه
نویسندگان
1 دپارتمان حقوق اقتصادی، دانشکدة حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 پژوهشکدة خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دپارتمان حقوق اقتصادی، دانشکدة حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jolt.2023.351324.1007146چکیده
پژوهشگران در این نوشتار به دنبال ارائة یک تحلیل اقتصادی از وضع حق ثبت بر مازاد مهریه از مهرالسنه بودند. بهزعم طراحان این ایده، مهریة بالا مانعی بر سر راه ازدواج مردان است و شکلگیری آن منجر به بروز هزینههای اجتماعی میشود و با اعمال حق ثبت بر مهریة بالا باید مانع از شکلگیری آن و ایجاد نظم عمومی شد. تمرکز بر منفعت زوج در این طرح و نادیده گرفتن زوجه، که پیش از این به دلیل کارکردهای عرفی و اقتصادی و حقوقیِ مهریة بالا از آن منفعت کسب میکرد، در عمل میتواند منجر به آشفتگیِ بازار ازدواج و بر هم خوردن نظم عمومی و افزایش هزینههای اجتماعی نسبت به قبل شود. ساختار انگیزشی ناشی از وضعِ حق ثبت بر مهریه میتواند به افزایش جایگزینی مهریه با شروط ضمن عقدـ نظیر گرفتن وکالت در طلاق توسط زن، تنصیف داراییهای مکتسبه پس از ازدواج، توافقات مهریهای خارج از نکاح که قابل رصد توسط محاکم نباشد، و حتی ورود به بازارهای رقیبِ ازدواج، مانند همباشیـ شود. علاوه بر رسیدگی غیر تخصصی به دعاوی خانواده، به دلیل تبدیل احتمالی مهریه به یک تعهد حقوقی دیگر، همة موارد پیشگفته با افزایش هزینههای مبادلاتی ازدواج میتوانند به افزایش متوسط سن در اولین ازدواج و کاهش احتمال باروری منجر شوند.