سرنوشت عقد در صورت عدم تحقق شرط تعلیقی در حقوق فرانسه و ایران
نویسندگان
1 گروه حقوق خصوصی، دانشکدة حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 حقوق خصوصی، دانشگاه استراسبورگ، استراسبورگ، فرانسه
doi
10.22059/jolt.2022.345294.1007116چکیده
در صورت عدم تحقق شرط تعلیقی، طبق بند ۳مادة۱۳۰۴-۶ قانون مدنی فرانسه، فرض میشود که «تعهد» هرگز وجود نداشته است. با این حال، بند اخیر سرنوشت «عقد» را مشخص نکرده است. در صورت عدم تحقق معلقعلیه، دکترین کلاسیک برای آن اثر قهقرایی قائل بودند.ولی بخش عظیمی از دکترین معاصر عدم حصول آن را فاقد اثر قهقراییمیدانندو با نهاد انتفای« . اما این توجیه با تعارضی در درون خود مواجه است: از یک سو، در صورت عدم تحقق معلقعلیه، فرض میشود تعهد هرگز به وجود نیامده است و از سوی دیگر گفته میشود عقد منتفی است. از آنجا که انتفاء ضمانت اجرای عقدی است که به صورت معتبر منعقد میشود و سپس یکی از «عناصر اساسی» خود را از دست میدهد،پس میتواند عمل حقوقی را هرگز به وجود نیامده است را خدشهدار کند . در حقوق ایران، قانون مدنی فاقد هرگونه حکمی در این خصوص است. رویةقضایی نیز تصمیم روشنی اتخاذ نکرده است. در دکترین هم به قدر کافی به سرنوشت قرارداد در صورت عدم تحقق معلقعلیه پرداخته نشده است و معمولاً از ضمانت اجرای بطلان و انفساخ سخن به میان میآید. ولی به نظر میرسد بهتر است به جای بطلان یا انفساخ در حقوق ایراننیز نهاد «انتفای» عقد به عنوان سرنوشت عمل حقوقی در صورت عدم حصول معلقعلیه مورد شناسایی قرار گیرد.
