فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: رفتار انسان‌ها یکی از دلایل تخریب اکوسیستم‌های جنگلی از جمله جنگل‌های شهری است. رفتار محیط زیست‌گرایانۀ انسان مانع این تخریب خواهد شد. بررسی رفتار بازدیدکنندگان جنگل‌های شهری برای تدوین برنامه‌های مشارکتی، گامی مهم در مدیریت حفاظتی این منابع است. پژوهش حاضر قصد دارد با بررسی عوامل تعیین‌کنندۀ رفتار محیط زیستی بازدیدکنندگان جنگل‌های شهری خرم‌آباد، سهمی در تبیین و پیش‌بینی رفتار مشارکتی آنان در حفاظت از این جنگل‌ها داشته باشد.مواد و روش‌ها: این پژوهش در جنگل‌های شهری خرم‌آباد در استان لرستان انجام گرفت. جامعۀ آماری این پژوهش بازدیدکنندگان جنگل‌های شهری بودند که براساس جدول کرجسی- مورگان، 401 نفر از بازدیدکنندگان به‌عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. انتخاب نمونه براساس روش طبقه‌بندی با انتساب متناسب صورت گرفت. برای جمع‌آوری داده‌های پژوهش از پرسشنامۀ محقق‌ساخته استفاده شد. روایی پرسشنامه با بهره‌گیری از نظر اعضای هیأت علمی دانشگاه و کارشناسان و پایایی آن با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ تأیید شد. با توجه به اهداف تحقیق، از تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده و مدل توسعه‌یافتۀ آن استفاده شد و برای تجزیه‌وتحلیل آماری داده‌ها از نرم‌افزار SPSS و به‌منظور بررسی روابط بین متغیرهای مستقل و وابسته در قالب مدل‌سازی ساختاری (آمار استنباطی) از نرم‌افزار Smart PLS استفاده شد.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که فرضیه‌های تحقیق در مدل رفتار برنامه‌ریزی‌شده تأیید شدند. همچنین در مدل توسعه‌یافتۀ رفتار برنامه‌ریزی‌شده، همۀ فرضیه‌ها غیر از تأثیر نگرانی زیست‌محیطی بر قصد رفتاری افراد تأیید شدند. براساس نتایج، متغیرهای تحقیق در مدل اولیۀ آیزن، به‌ترتیب 4/49 و 1/73 درصد از قصد و رفتار محیط زیست‌گرایانۀ بازدیدکنندگان را تبیین کردند. متغیرهای تحقیق در مدل توسعه‌یافته نیز به‌ترتیب 4/49 و 4/74 درصد از قصد و رفتار زیست‌محیط‌گرایانۀ بازدیدکنندگان را تبیین کردند. به‌عبارتی در مدل توسعه‌یافتۀ رفتار برنامه‌ریزی‌شده با گنجاندن نگرانی محیط زیستی، 3/1 درصد قدرت تبیین متغیر رفتار محیط زیستی بازدیدکنندگان افزایش یافت. مقایسۀ مقادیر به‌دست‌آمدۀ شاخص‌های برازش در مدل‌های رفتار برنامه‌ریزی‌شدۀ اولیه و مدل توسعه‌یافتۀ آن با مقادیر مطلوب نشان داد که همۀ مقادیر در حد استاندارد بوده و براساس آن، شاخص‌های ارائه‌شده از برازش مناسبی برخوردار بودند.نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج تحقیق مبنی بر اثرهای مثبت و معنی‌دار سه متغیر اصلی نظریۀ رفتار برنامه‌ریزی‌شده شامل نگرش، کنترل رفتاری درک‌شده و هنجارهای ذهنی بر قصد و رفتار محیط زیست‌گرایانۀ بازدیدکنندگان و در نهایت مشارکت آنها در حفاظت از جنگل‌های شهری، می‌توان با شناخت مؤلفه‌های تأثیرگذار بر رفتار محیط زیست‌گرایانۀ بازدیدکنندگان و تشریح ضرورت حفظ این جنگل‌ها و تغییر نگرش بازدیدکنندگان به‌ رفتارهای مطلوب محیط زیست‌گرایانه، سبب تسهیل اقدامات مشارکتی برای حفاظت از این جنگل‌ها شد.