تبیین مسائل حکمروایی شهری در سناریوهای آینده کلانشهر تهران مبتنی بر رویکرد تبدیل سناریوهای کیفی به کمی
نویسندگان
1 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 استاد تمام جغرافیا وبرنامه ریزی روستایی دانشگاه تربیت مدرس
3 دانشیار شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
4 دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22034/jsc.2019.188307.1027چکیده
پیچیدگیهای عملکردی، ساختاری و ذاتی شهرهای امروزی و انبوه عدم قطعیتهای ناشی از این پیچیدگیها در کنار رشد برقآسای شهرها در همه ابعاد، پرداختن به آیندههای بلندمدت آنها را بسیار دشوار کرده است. در این بستر است که سناریو نگاری در مدیریت شهری رواج پیداکرده و اخیراً با استقبال گستردهای از طرف مدیران، تصمیمگیران و تحلیلگران موضوعات شهری روبهرو شده است. باوجوداین، کاربردی ساختن سناریوها در برنامهریزی و مدیریت شهری یک دغدغه کلیدی است که در پاسخ به این دغدغه استفاده روشهای ترکیبی سناریو نگاری و تبدیل داستانهای سناریوها به مدلهای کمی و قابل ارزیابی موردتوجه قرارگرفته است. گرچه تمرکز بیشتر مطالعات صورت گرفته بر استفاده از روشهای ترکیبی برای ساخت سناریوهای محیطی (تغییر اقلیم، آب، تغییر کاربری اراضی و..) بوده است، اما از ظرفیت این رویکرد برای بهرهگیری در سناریوهای حکمروایی شهری نباید غافل بود. در این پژوهش سناریوهای کیفی حکمروایی شهری کلانشهر تهران با استفاده از روش نقشه شناختی فازی مدلسازی شده و میزان تأثیرگذاری هر سناریو بر مسائل کلیدی حکمروایی شهری بهصورت کمی ارزیابیشده است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که بر اساس سه عدم قطعیت بحرانی: 1- مشارکت سمنها و نهادهای مدنی در مدیریت شهری، 2- تأثیر فرآیند جهانیشدن بر کلانشهر تهران و 3- میزان تغییر و اصلاحات در نظام اداره کشور، هشت سناریوی ممکن شکل خواهد گرفت، که دراینبین پنج سناریوی سازگار آیندههای متفاوتی برای حکمروایی کلانشهر تهران رقم خواهند زد. میزان تأثیرگذاری هرکدام بر هفت مسئله کلیدی حکمروایی شهری متفاوت است و بر اساس مدلسازی صورت گرفته، غیر از سناریوی اول که حکمروایی شهری تهران در وضعیت ایدهال قرار دارد، در همه سناریوهای باقیمانده مسائل حکمروایی تشدید خواهند شد.