فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شهر سوخته در هزاره‌ی سوم قبل‌ازمیلاد دارای محوطه‌های اقماری برای تولید سفال بوده است؛ که از جمله‌ی این محوطه‌ها می‌توان به دو محوطه‌ی تولید سفال رود‌بیابان ۲ و تپه‌ی دشت اشاره نمود. تپه‌ی دشت در ۳ کیلومتری جنوب‌غربی شهرسوخته قرار گرفته و به‌عنوان یک کارگاه سفال‌پزی ایفای نقش می‌کرده است. باوجود انجام مطالعات فراوان در ارتباط با سفال شهرسوخته، اما درخصوص نوع سوخت و میزان دمای موجود در کوره‌های سفال‌پزی عصر مفرغ منطقه‌ی سیستان تحقیقات کمتری انجام شده؛ لذا کشف کوره در تپه‌ی دشت، موجب طرح دو پرسش شده است: ۱- سوخت کوره‌های سفالگری تپه‌ی دشت چه بوده؟ ۲- سوخت کوره‌ها چه میزان دما را فراهم می‌نموده؟ براین اساس فرضیه‌ها عبارتند‌از: ۱- احتمالاً از چوب و کود حیوانی به‌صورت توأمان برای سوخت کوره‌های تپه‌ی دشت استفاده می‌شده است.۲- به‌نظر می‌رسد چوب و کود حیوانی دمایی بین ۹۰۰ تا ۶۰۰ سانتی‌گراد را فراهم می‌نموده‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نوع سوخت و میزان دمای کوره‌های سفال‌پزی تپه‌ی دشت از سه طریق ۱- باستان‌شناسی ‌تجربی: ساخت کوره‌هایی با ابعاد و اشکال مختلف، سنجش دمای کوره‌ها به‌وسیله‌ی ترموکوپل و تحلیل میزان دما و فشار موجود در این کوره‌ها توسط نرم‌افزار Solid Works. ۲- قوم‌‌باستان‌شناسی: مصاحبه با اهالی تعدادی از روستاهای سیستان در ارتباط با کاربردهای کود حیوانی و جمع‌آوری شواهد استفاده از کود حیوانی در روستاهای سیستان. ۳- مطالعات آزمایشگاهی: انجام آزمایش XRF برای نمونه‌های خاکستر کود امروزی حرارت دیده در آزمایشگاه با دمای ۹۰۰ سانتی‌گراد و خاکستر مکشوف از کاوش تپه‌ی دشت. کشف پیکرک‌های گاو کوهاندار، بقایای کود حیوانی و لایه‌های خاکستر از تپه‌ی دشت، نشانه‌ی استفاده از کود حیوانی به‌عنوان سوختی مناسب برای کوره‌های سفال‌پزی در این محوطه‌ می‌باشد. مطابق آزمایش‌های تجربی، میزان دمای تولید شده توسط این نوع سوخت بین ۹۰۰ - ۶۰۰ سانتی‌گراد و حتی بالاتر نیز بوده که این خود گواه کیفیت سوختی مناسب کود حیوانی برای پخت سفال در کوره‌های سفال‌پزی تپه‌ی دشت می‌باشد.