فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تعاونی‌های آب‌بران به‌عنوان سازوکارهایی مبتنی بر مشارکت مردمی، نقش مؤثری در مدیریت بهینه، عادلانه و پایدار منابع آب ایفا می‌کنند. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از منظر روش‌شناسی، توصیفی–تحلیلی بوده و در آن تلاش شده است عوامل مؤثر بر پایداری تعاونی‌های آب‌بران در شهرستان قزوین مورد واکاوی قرار گیرد. گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته با ۱۴ نفر از خبرگان حوزه کشاورزی، اعضای هیئت علمی دانشگاه و کارشناسان فعال در تعاونی‌های آب‌بران انجام شده که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده‌اند. از یافته‌های کلیدی تحقیق می‌توان به شناسایی عوامل علی و تعیین عناصر اثرگذار بر پایداری تعاونی‌ها اشاره کرد. نتایج تحلیل‌ها نشان داد که عوامل آموزشی از اولویت بالایی برخوردارند، به‌طوری‌که هم در مدل دیمتل فازی و هم در تحلیل سلسله‌مراتبی، بیشترین وزن را به خود اختصاص داده‌اند. این موضوع نشان‌دهنده تعامل گسترده عوامل آموزشی با سایر معیارها و نقش بنیادین آن‌ها در توانمندسازی اعضا، افزایش مشارکت و اثربخشی نهایی عملکرد تعاونی‌هاست. نتایج تحقیق نشان داد که عوامل آموزشی، سیاست‌گذاری و حمایتی بیشترین تأثیر را بر توسعه پایدار تعاونی‌های آب‌بران دارند. آموزش مستمر اعضا، حمایت نهادی و تنظیم سیاست‌های متعادل، نقش کلیدی در موفقیت این نهادها ایفا می‌کنند. عوامل مدیریتی، اجتماعی–فرهنگی و قانونی نیز به‌عنوان مؤلفه‌های مکمل در پایداری تعاونی‌ها شناخته شدند. روابط علی میان این عوامل نشان داد که آموزش، سیاست‌گذاری و حمایت، محرک اصلی سایر مؤلفه‌ها هستند و نقش زیربنایی در شکل‌گیری و دوام تعاونی‌ها دارند. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که سیاست‌گذاران حوزه منابع آب و کشاورزی باید بر طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی هدفمند، تقویت حمایت‌های نهادی و بازنگری در سیاست‌های مداخله‌گرانه تمرکز کنند. ایجاد تعادل میان استقلال تعاونی‌ها و حمایت دولتی، ارتقاء ظرفیت مدیریتی در سطح محلی، و تقویت سرمایه اجتماعی از طریق مشارکت‌پذیری، از جمله راهبردهای کلیدی برای پایداری و اثربخشی تعاونی‌های آب‌بران در مناطق نیمه‌خشک کشور به‌شمار می‌رود