تمرکز مالکیت و مسئولیت حرفهای حسابرسان در قبال مدیریت سود: آیا اظهارنظر تعدیل شده به تغییر حسابرس منجر میشود؟
نویسندگان
1 استادیار، گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
3 کارشناسی ارشد، گروه حسابداری، واحد بروجن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 استادیار گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22108/far.2026.146701.2165چکیده
تمرکز مالکیت یکی از عوامل کلیدی در تأثیرگذاری بر رفتار مدیریت و مسئولیت حرفهای حسابرسان به شمار میرود. این پژوهش چگونگی تاثیر تمرکز مالکیت شرکتها بر ارتباط بین رفتار مدیریت سود، اظهار نظر حسابرس و تغییر حسابرس را بررسی میکند. برای این منظور از نمونه ای متشکل از 167 شرکت پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی 1395 تا 1402 استفاده گردید. برای آزمون فرضیهها از رگرسیون لجستیک با خوشه بندی خطاها استفاده شده است. یافتهها نشان میدهد که در شرکتهای با تمرکز مالکیت بالا، بین سطح مدیریت سود و احتمال دریافت اظهارنظر تعدیل شده رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. همچنین، در این شرکتها رابطه منفی و معناداری بین اظهارنظر تعدیل شده و تغییر حسابرس مشاهده شد. در مقابل، در شرکتهای با تمرکز مالکیت پایین، مدیریت سود منجر به کاهش احتمال دریافت اظهارنظر تعدیل شده میشود، ولی اظهارنظر تعدیل شده احتمال تغییر حسابرس را افزایش میدهد. یافتهها حاکی از آن است که تمرکز مالکیت نقش تعیینکنندهای در مسئولیت حرفهای حسابرسان در قبال مدیریت سود، نوع اظهارنظر آنها و تصمیمات تغییر حسابرس ایفا میکند. نتایج این پژوهش میتواند برای حسابرسان، نهادهای نظارتی و سرمایهگذاران در جهت بهبود کیفیت گزارشگری مالی و حاکمیت شرکتی مفید باشد.
