تبیین و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر ارزیابی اثربخش کنترل‌های داخلی در شرکت‌های پذیرفته‌شدة بورس اوراق بهادار تهران با رویکرد فازی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حسابداری، گروه حسابداری،دانشکده حسابداری و مدیریت، دانشگاه علامه طباطبایی

2 استاد گروه مدیریت ، دانشکده حسابداری و مدیریت، دانشگاه علامه طباطبایی

3 استاد گروه حسابداری، دانشکده حسابداری و مدیریت، دانشگاه علامه طباطبایی

4 دانشیارگروه حسابداری، دانشکده حسابداری و مدیریت، دانشگاه علامه طباطبایی

doi
10.22108/far.2020.120904.1579
چکیده

این پژوهش با هدف تبیین و تعیین اهمیت عوامل مؤثر بر ارزیابی اثربخش کنترل‌های داخلی در شرکت‌های پذیرفته‌شدة بورس اوراق بهادار تهران در مقطع زمانی 1398-1397 انجام شده است. متغیرهای اولی الگو با روش تحلیل محتوا شناسایی شد. سپس به‌منظور غربال متغیرهای شناسایی‌شده، دیدگاه 19 نفر از خبرگان حرفه‌ای و دانشگاهی صاحب‌نظر و مطّلع در حوزه کنترل‌های داخلی که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، جمع‌آوری و با استفاده از روش دلفی فازی در دو مرحله، متغیرهای الگو به‌صورت 68 شاخص‌ در قالب 8 معیار اصلی ارائه شد. در ادامه با استفاده از پرسشنامة مقایسه زوجی و بهره‌گیری از روش فرایند تحلیل شبکة فازی، اولویت‌بندی عوامل انجام شد. یافته‌های حاصل از اولویت‌بندی عوامل بیانگر آن است که در بین معیارهای اصلی، ویژگی‌های حسابرس داخلی مهم‌ترین عامل در ارزیابی اثربخش کنترل داخلی است. سپس ساختار هیئت مدیران، ویژگی‌های حسابرس مستقل و عوامل فرایندی در رتبه‌های بعدی اهمیت قرار گرفته‌اند. همچنین ساختار مالکیت، کم‌اهمیت‌ترین معیار و در اولویت هشتم قرار گرفت؛ بنابراین شناسایی، تبیین و درنظرگرفتن اهمیت اولویت عوامل مؤثر بر ارزیابی کنترل‌های داخلی، زمینه‌ای برای ارتقای ارزیابی اثربخش کنترل‌های داخلی فراهم می‌کند.