مسئولیت مدنی محض در نظام حقوقی هندوستان: ملاحظات تاریخی، بنیان‏های نظری

نویسندگان

1 گروه حقوق خصوصی، واحدامارات، دانشگاه آزاد اسلامی، دبی، امارات متحده عربی

2 گروه حقوق خصوصی، دانشگاه شهید بهشتی ، تهران ، ایران

3 استادیارگروه حقوق خصوصی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.48308/jlr.2023.231948.2519
چکیده

از جمله اجزای تشکیل‏ دهندۀ علم حقوق، مشترک بین حقوق عمومی و خصوصی، مسئولیت مدنی است که از پیشینۀ تاریخی طولانی‌ای برخوردار است و هریک از نظام‏های حقوقی به سهم خود به آن پرداخته‏اند. مقالۀ حاضر می‏کوشد تا ریشه ‏های تاریخی و شالوده‏های نظری مسئولیت مدنی در نظام حقوقی هندوستان را با تأکید بر نظریۀ مسئولیت محض، که یکی از چهار نظریۀ عمده در این حوزه است، تبیین کند و تحولات صورت‏گرفته در این زمینه را نشان دهد. درواقع هدف از این پژوهش، بررسی شکل ‏گیری مسئولیت مدنی در هندوستان بر اساس نظریۀ مذکور است. این پژوهش نظری در کنار اتخاذ رویکرد تاریخی بر روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی استوار بوده و با ارجاع به کتب، اسناد و مقالات موجود، اطلاعات را به‌صورت کتابخانه‏ای جمع‏ آوری کرده است. یافته ‏های این پژوهش حاکی از آن‌اند که مسئولیت مدنی در هندوستان– با محوریت نظریۀ مسئولیت محض– تقریباً در بیشتر ابعاد خود از قانون انگلستان تأثیر پذیرفته است. بااین‌حال، مبانی آن متعددند که همین امر بر تحول نظام تقنینی و حقوقی سنتی این کشور مؤثر است و در نتیجه قانون‌گذار هندی در اجرای قواعد مربوطه، شرایط جامعۀ هند را از نظر دور نداشته و نمی‏دارد. یکی از مهم‏ترین شواهد این تفاوت، مسئولیت مطلق است که از مسئولیت محض منبعث‌ شده و در زمینۀ فعالیت‏ های فوق‌العاده خطرناک کاربرد دارد.