فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تکتونیک ژئومورفولوژی به عنوان دانشی ارزشمند در بررسی زمین­ساخت پویاست که می­تواند تاثیر تکتونیک فعال را بر رودخانه مشخص نماید. مطالعات مورفومتری به عنوان سنجش و توصیف کمی شکل­ها و چشم­اندازهای زمین تعریف شده­اند. اندازه­گیری­های کمی شرایطی را فراهم می­آورد تا با استفاده از آن­ها به شناسایی وضعیت مناطق دارای تکتونیک فعال پرداخته شود. استخراج شاخص­های ژئومورفیکی با استفاده از مدل­های ارتفاع رقومی در محیط  GISدر دو دهه گذشته، روشی سریع و دقیق در تحلیل حوضه زهکشیبوده است. به طوری­که از این شاخص­ها برای ارزیابی سریع فعالیت تکتونیکی اخیر در یک ناحیه خاص استفاده شده است.در این مطالعه زمین­ساخت فعال البرز غربی درحوضه­ سپیدرود با اندازه­گیری هفت شاخص ژئومورفولوژی ناهنجاری سلسله مراتبی (Da)، انشعابات (R)، انتگرال و منحنی فرازسنجی (Hi)، برجستگی نسبی (Bh)، تراکم زهکشی (Dd)، ضریب شکل (Ff) و گرادیان طولی رود (SL) مورد ارزیابی قرار گرفت. ابتدا با استفاده از مدل ارتفاعی رقومی؛ حوضه­ها و آبراهه­های منطقه مورد مطالعه استخراج شد. پس از محاسبه شاخص­ها در هر حوضه، فعالیت زمین­ساختی آن به پنج رده تقسیم گردید. سپس برای هر شاخص نقشه پهنه­بندی سطح فعالیت زمین­ساختی اخیر در گستره مورد مطالعه ترسیم شد. در نهایت شاخص زمین­ساخت فعال نسبی (Iat) به منظور تعیین سطح فعالیت زمین­ساختی کل محاسبه گردید و منطقه مورد مطالعه به چهار رده فعالیت زمین ساختی بسیار بالا، بالا، متوسط و کم تقسیم شد. شاخص­های اندازه­گیری شده در هر زیرحوضه نشان می­دهد که در زیرحوضه­های منطبق بر گسل­های منجیل، جیرنده، درفک و دیلمان و همچنین مناطق با تراکم گسلی بالا شاخص­های اندازه­گیری شده مقادیر بالایی را نشان می­دهند که نشان­دهنده تأثیر گسل­های مذکور بر منطقه مورد مطالعه است.