شناسایی عوامل مؤثر بر سرمایة اجتماعی مدیران در سازمان‌های ایرانی‌ـ اسلامی (پژوهشی آمیخته در آموزش‌وپرورش)

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

2 گروه مدیریت آموزشی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه تاریخ تشیع، دانشکده تاریخ تشیع، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

4 گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jscm.2022.346543.2324
چکیده

یکی از فرایندهای مهم مدیریت منابع انسانی در سازمان‏های آموزشی توسعة سرمایة اجتماعی مدیران است. سرمایة اجتماعی می‏تواند به مدیران آموزشی در دستیابی به اهداف و اثربخشی آموزش‏وپرورش کمک ‏کند. بنابراین پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر سرمایة اجتماعی مدیران در سازمان‏های ایرانی‌ـ اسلامی در آموزش‏وپرورش انجام شد. در این پژوهش از روش آمیخته (کیفی‌ـ‌ کمّی) با راهبرد اکتشافی متوالی استفاده شد. جامعة پژوهش در بخش کیفی همة صاحب‌نظران، استادان، و خبرگان حوزة منابع انسانی و آشنا با مباحث سرمایة اجتماعی در آموزش‏وپرورش بودند که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند مبتنی بر گلوله‏برفی با 20 نفر از آن‌ها مصاحبه شد. جامعة آماری در مرحلة کمّی همة مدیران ارشد و میانی ادارة آموزش‏وپرورش شهر تهران بودند که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای 459 نفر به ‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش در مرحلة کیفی مصاحبة نیمه‏ساختاریافته و در مرحلة کمّی پرسشنامة محقق‏ساخته بود. برای تحلیل اطلاعات در قسمت کیفی از ‏روش کدگذاری باز و محوری و در قسمت کمّی از روش‏های تحلیل توصیفی، تحلیل همبستگی، و تحلیل معادلات ساختاری (تحلیل عاملی تأییدی مرتبة دوم) استفاده شد. نتایج نشان داد عوامل مؤثر بر سرمایة اجتماعی مدیران آموزش‏وپرورش عبارت‌اند از: پشتیبانی و شبکه‏سازی، تعامل و ارتباطات، مدیریت استعداد و توسعة مدیران، فعالیت‏های فوق برنامه، به‌سازی منابع انسانی، عوامل مدیریتی، و عوامل سازمانی. در قسمت کمّی نیز نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبة دوم و تحلیل مدل معادلات‏ ساختاری با رویکرد حداقل مجذورات جزئی اعتبار مدل را مورد تأیید قرار داد.