واکاوی نظام بانکداری اسلامی- اجتماعی با مطالعه موردی بانک سپه و بانک انصار

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی سیاسی، گروه جامعه شناسی، واحد جهرم، دانشگاه آزاد اسلامی ، جهرم ، ایران

2 دانشیار گروه جامعه شناسی، واحد جهرم، دانشگاه آزاد اسلامی ، جهرم ، ایران

3 استادیار گروه جامعه شناسی، واحد جهرم، دانشگاه آزاد اسلامی ، جهرم ، ایران

doi
10.30497/ies.2022.241627.2017
چکیده

بانک‌ها به‌عنوان نهادهای بازار پول می توانند نقش انکارناپذیر در مقوله‌های اقتصادی و اجتماعی نظیر توسعه فضای شهری، مشارکت در حفظ زیست محیط، تأسیس مراکز درمانی و غیره داشته باشند. در تحقیق حاضر سعی بر این بود که نشان داده شود که نظام بانکداری در ایران تا چه حدی با اصول بانکداری اسلامی- اجتماعی (QBLP) منطبق می‌باشد و همچنین سیستم موجود تا چه حد در کمرنگ شدن فقر، تبعیضات قومی، جنسیتی و دغدغه‌های زیست‌محیطی و اجرای قوانین اسلامی نقش داشته است. در این پژوهش از روش کیفی استفاده شده است و استراتژی آن تحلیل محتوی بوده است. داده‌های تحقیق بر اساس متون، مستندات و اساسنامه بانک سپه و بانک انصار سابق گردآوری و تلخیص شده است. نتایج نشان داد که درصد فراوانی چهار عامل مدل QBLP براساس کدگذاری فعالیت‌های بانک انصار سابق ، عامل شریعت 51 درصد، زیست محیط 44 درصد، مردم 88 درصد و سوددهی81 درصد می‌باشد. همچنین درصد فراوانی عوامل مدل QBLP برحسب نوع فعالیت در اساسنامه بانک سپه، شریعت 45 درصد‌، زیست محیط 22 درصد، مردم 81 درصد و سوددهی 81 درصد است. نتایج کلی پژوهش نشان داد که سیستم بانکداری موجود، اصول چهارگانه بانکداری اسلامی-اجتماعی رعایت می‌کند، بنابراین خلأهای موجود در نظام بانکداری ایران از بین رفته و نیازهای توسعه جوامع مسلمانان مرتفع می‌شود ولی آن‌چنان‌که باید به دغدغه‌های زیست‌محیطی اهمیت نمی‌دهد.