آینده‌نگاری سرمایة اجتماعی ایران در افق 1410 با استفاده از روش تحلیل ساختاری

نویسندگان

1 گروه روزنامه‌نگاری، دانشکدة علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 گروه آینده‌پژوهی، دانشکدة مدیریت راهبردی، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

doi
10.22059/jscm.2022.349349.2344
چکیده

سرمایة اجتماعی مشتمل بر مفاهیمی چون مشارکت، اعتماد، و همکاری میان اعضای یک گروه یا جامعه است که نظامی هدفمند را شکل می‌دهد و آن را به سوی هدفی ارزشمند هدایت می‌کند. از این ‌رو، شناخت درست سرمایة اجتماعی می‌تواند جوامع را در پیشرفت و توسعه در ابعاد مختلف کمک کند و موجب افزایش عملکرد و کارآمدی اجتماعی و اقتصادی و سیاسی شود. از سویی دیگر، توسعه و حکمرانی فقط با وجود سرمایة اجتماعی شکل می‌گیرد. بنابراین، این مفهوم همواره مورد توجه حکمرانان، سیاست‌گذاران، و محافل علمی بوده است. در نوشتار حاضر، با هدف شناسایی مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر آیندة سرمایة اجتماعی کشور و با رویکرد تحلیل ساختاری، آثار متقابل این عوامل و وضعیت آیندة سرمایة اجتماعی کشور در افق 1410 بررسی شد. این پژوهش از نوع کاربردی است و در آن با بهره‌گیری از منابع معتبر، ذیل رویکرد کتابخانه‌ای و مرور اسناد، از روش‌های میدانی (پرسشنامه و پنل خبرگان) به منزلة روش‌‌های مکمل استفاده شد. مشارکت‌کنندگان مجموعه‌ای از صاحب‌نظرانی بودند که توانایی کمک تحلیلی به اهداف پژوهش را داشتند و طی نمونه‌گیری هدفمند و انتخاب آگاهانة افراد نوزده خبره مشارکت کردند. بر اساس نتایج، آیندة سرمایة اجتماعی کشور وضعیت ناپایداری خواهد داشت. بنابراین، ضروری است حکمرانان و سیاست‌گذاران به فکر شناسایی و مدیریت مؤلفه‌های راهبردی و بحرانی این موضوع باشند. در پژوهش فعلی، نُه عامل از عوامل بسیار مهم اثرگذار بر آیندة سرمایة اجتماعی و اثر متقابل آن‌ها تحلیل و در پایان توصیه‌هایی به منظور حفظ و ارتقای آیندة سرمایة اجتماعی ارائه شد.