فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‏ منظور ارتقای کیفیت آموزش و تربیت مهندسان توانمند، می‏بایست برنامه‏ های درسی دانشگاه ‏ها شامل روش‏ها و راه ‏حل ‏های خلاقانۀ رویارویی با مسائل پیچیده و ناشناخته باشد. این امر ازطریقِ بهره ‏گیری از رویکردهای نوآورانه و نظام ‏مند، همچون رویکرد حل مسئلۀ ابداعی، امکان‏ پذیر است. هدف پژوهش حاضر تحلیل محتوای سرفصل رشته‏ های مهندسی مکانیک و صنایع براساس اصول حل مسئلۀ ابداعی بوده است. برای رسیدن به هدف پژوهش، از روش تحلیل محتوای کیفیِ قیاسی استفاده کردیم. جامعۀ آماری پژوهش سرفصل‏ های مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در مقطع کارشناسی رشتۀ مهندسی مکانیک و صنایع بود. همچنین از روش نمونه‏ گیری هدفمند (ملاک‏ محور) بهره بردیم که حجم نمونه در سرفصل دروس مهندسی مکانیک شامل 31 واحد درسی، معادل 11 عنوان درسی، و در دروس مهندسی صنایع درمجموع 63 واحد درسی، معادل 21 عنوان درسی، بود. دروس برگزیده از دروس کلیدی و مهم برنامۀ درسی هستند که تأثیر بیشتری بر توانمندسازی دانشجویان در حل مسائل دارند. ابزار گردآوری داده‏ ها فهرست وارسی تحلیل محتوا بود که مؤلفه‏ ها و نشانگرهای آن را براساس اصول تریز تعیین کردیم. واحد تحلیل پژوهش اهداف سرفصل واحدهای درسی در برنامۀ درسی بود. واحد ثبت مضمون اهداف بود. نتایج پژوهش نشان می ‏دهد دروس ارتعاشات مکانیکی (رفع تضادگرایی)، مدیریت و کنترل پروژه (منبع ‏گرایی و ایدئال‏ گرایی)، مقاومت مصالح و دینامیک ماشین (کارکردگرایی) در مهندسی مکانیک و نیز دروس مدیریت کنترل پروژه، برنامه ‏ریزی و کنترل موجودی، مدیریت و برنامه‏ ریزی استراتژیک و طراحی ایجاد صنایع (منبع ‏گرایی) در مهندسی صنایع با اصول تریز هم‏سویی دارند. در انتهای پژوهش، پیشنهادهایی برای توجه به حل مسئلۀ ابداعی در برنامه‏ های‏ درسی مطرح کرده ‏ایم.